Retimno je jedan od najlepših i najšarmantnijih gradova na Kritu. Poznat po venecijanskoj arhitekturi, uskim kamenim ulicama i opuštenoj mediteranskoj atmosferi. Smešten između Hanije i Herakliona, ovaj deo ostrva savršeno kombinuje istoriju, prirodu i autentični način života. Mnogi smatraju Retimno idealnim mestom za istraživanje Krita. Najveća znamenitost Retimna svakako je venecijanska tvrđava Fortezza koja dominira iznad stare luke i pruža spektakularan pogled na more i grad.

Međutim, Retimno krije mnogo više od poznatih turističkih razglednica. Ovde možete šetati kroz stari grad prepun istorijskih građevina, obilaziti tradicionalna sela u planinama, otkrivati skrivene manastire ili istraživati prirodne lepote poput klisura i pećina. Poseban utisak ostavlja spoj različitih kultura koje su vekovima oblikovale ovaj deo Krita — venecijanski, osmanski i grčki uticaji vidljivi su na svakom koraku, od arhitekture do gastronomije i lokalnog načina života.

U nastavku vas vodim kroz najlepše znamenitosti Retimna i mesta koja ne bi trebalo propustiti tokom boravka u ovom prelepom delu Krita.

Znamenitost Retimna tvrđava Forteca

Venecijansko utvrđenje Fortezza izgrađeno je na vrhu brda iznad grada Retimno. Brdo je poznato kao Paleokastro, što na grčkom znači stari zamak i sugeriše postojanje starije građevine na tom mestu. Ovu ogromnu tvrđavu izgradili su Mlečani između 1540. i 1570. godine kao bedem protiv turskih pirata i vidljiva je iz svih delova grada, pružajući posetiocima panoramski pogled na grad Retimno.

Mlečani su utvrdili grad Retimno i izgradili malu luku sa namerom da je koriste kao usputnu stanicu između Hanje i Irakliona. Ipak, citadela nije bila dovoljno jaka da izdrži napad; nedostatak rova, kontrafori koji podupiru relativno niske zidine i njena mala veličina značili su da se lako mogla popeti merdevinama. Čini se da je njena funkcija bila da služi potrebama mletačkog garnizona, a ne da izdrži dugu opsadu, zbog čega su je Turci lako osvojili u roku od 23 dana 1646. godine.

Danas su samo spoljna utvrđenja tvrđave ostala netaknuta, jer je većina rezidencija unutar ograđenog prostora srušena. Međutim, neke javne zgrade su zadržale svoj prvobitni oblik, sa vrlo malo izmena. Citadela se sastoji od četiri bastiona i tri kapije. Posetioci mogu ući sa Istočne kapije kroz impresivan luk.

Više o Fortezzi

Jedna od mnogih znamenitosti unutar tvrđave je džamija Ibraham Han , koja je podignuta na mestu postojeće crkve Svetog Nikole i karakteriše je impresivna poluloptasta kupola. Posetioci takođe mogu videti crkvu Svetog Teodora Trihinasa, pravoslavnu kapelu koju je 1899. godine sagradio ruski guverner Retimnona. Ostale sačuvane građevine uključuju barutane, cisterne i Palato Publiko, rektorovu kuću, u kojoj se nekada nalazio lokalni zatvor.

Pozorište Erofili iz 20. veka takođe se nalazi unutar tvrđave, a ime je dobilo po predstavi Georgija Hortacisa, poznatog kritskog dramskog pisca. U njemu se održava godišnji Festival renesanse u Retimnu, na kojem se izvode predstave najznačajnijih dramskih pisaca kritske i evropske renesanse, kao i drugi kulturni događaji inspirisani tim istorijskim doba.

Manastir Preveli – Znamenitost Retimna

Manastir Preveli nalazi se na stenovitim brdima klisure Kurtaliotiko , na južnoj obali prefekture Retimno. Sastoji se od dva manastira, Donjeg ili Kato Preveli, posvećenog Svetom Jovanu Krstitelju, i Gornjeg ili Piso manastira Svetog Jovana Teologa, oko 3 km od Kato Prevelija. Manastiri datiraju iz sredine 16. veka i tokom vekova su više puta uništavani i obnavljani. Kaže se da manastir duguje svoje ime plemićkoj porodici Prevelis iz grada Retimna , koja je doprinela njegovoj obnovi u 18. veku.

Izgrađen blizu reke i njenog spektakularnog lučnog mosta, Kato Preveli je tipičan pravoslavni manastir sa crkvom Jovana Krstitelja u centru. Zgrade u pravougaonom dvorištu čine monaške ćelije i neke dodatne zgrade. Danas je napušten, ali se njegove zgrade iz 18. i 19. veka postepeno obnavljaju.

Gornji Preveli se sastoji od dvobrodne bazilike sa kompleksom zgrada oko nje, uključujući trpezariju, podrume za hranu i sale za sastanke. Stara fontana sa natpisom „1701“ i dalje se koristi kao izvor vode. U unutrašnjosti, ikone Svetog Jovana i Svetog Haralampija i biblijske freske naslikali su umetnici Kritske škole ikonografije i datiraju iz 16. veka.

Vredne relikvije

Mnogo vrednih relikvija i ikona je opljačkano tokom ratova. Preostale kolekcije mogu se videti u Crkvenom muzeju Kato Preveli, gde su izložene verske odežde, relikvije, ikone iz 17. veka i istorijski krst koji prikazuje Krštenje Isusa Hrista i koji je korišćen kao ratna zastava.

Tokom borbi za oslobođenje Krita, manastir Preveli je služio kao utočište vojnicima i pobunjenicima kako u 19. veku, tako i tokom Drugog svetskog rata. Godine 1941, nakon bitke za Krit, monasi su pružili sklonište savezničkim vojnicima koji nisu uspeli da napuste ostrvo i na kraju su im pomogli da pobegnu na Bliski istok.

Egipatski svetionik – Znamenitost Retimna

Venecijanska luka Retimno, smeštena odmah pored moderne luke, jedno je od najlepših mesta u Starom gradu . Stari egipatski svetionik stoji na kraju očuvanog kamenog morskog zida, dominirajući područjem. Smatra se da je izgrađen negde 1830-ih, tokom egipatske okupacije ostrva, na mestu starijeg mletačkog svetionika. Sa visinom od 9 metara, drugi je najveći sačuvani egipatski svetionik na Kritu, posle svetionika u Hanji .

Ova impozantna građevina gleda na slikovitu luku, stvarajući prelepu sliku i pružajući divne mogućnosti za fotografisanje. Mnogi posetioci se upuštaju u posetu svetioniku, šetajući duž morskog zida i uživajući u očaravajućem pejzažu.
Oni koji su zainteresovani za posetu ovom mestu ne bi trebalo da propuste ovu priliku, posebno u kasnim večernjim satima. Kako sunce počne da zalazi, videćete prelepu siluetu svetionika na pozadini vatrenog neba. Zatim, kako noć pada, svetionik će se upaliti, sa svojim toplim bojama koje su u kontrastu sa sada zamračenim nebom.

Klisura Kurtaliotiko

Klisura Kurtaliotiko se nalazi u regionu Retimno i dugačka je 3 kilometra.
Jedna je od najimpresivnijih planinarskih destinacija na Kritu, sa gustom vegetacijom, pećinama, ogromnim stenovitim formacijama i jezercima u kojima možete da plivate.

Počevši od sela Koksare, okružena je masivnim stenama maksimalne visine oko 600 metara! Kao prirodno stanište mnogih vrsta ptica grabljivica i drugih vrsta faune i flore, klisura je izuzetno važna za lokalni biodiverzitet. Preseče je reka Kurtaliotis, koja se uliva u more na plaži Preveli i može se pohvaliti bujnom šumom palmi, drugom po veličini na Kritu posle one u Lasitiju.

Šetajući duž klisure, na mračnom i uskom mestu do kojeg se može doći plivajući uzvodno nekoliko metara, naići ćete i na veličanstveni vodopad. Tamo ćete naići i na stari kameni most, koji možete preći i nastaviti pešačenje dok ne stignete do plaže Preveli.

Znamenitost Retimna – Manastir Arkadi

Manastir Arkadi je mesto od posebnog istorijskog značaja, poznato po događajima koji su se tamo odigrali tokom Ustanka 1866. godine. Manastir je izgrađen na ivici visoke visoravni, blizu klisure Arkadi. Jedan je od najvažnijih spomenika Krita i velika atrakcija za posetioce.

Smešten 23 km jugoistočno od grada Retimna i na 500 m nadmorske visine, prvobitni utvrđeni deo manastira izgrađen je u 12. veku, verovatno od strane monaha po imenu Arkadije. Prema drugoj verziji, manastir je dobio ime po vizantijskom caru Arkadiju. Najvažniji deo manastira je crkva posvećena svetim Konstantinu i Jeleni, kao i Preobraženju Isusovom.

Više o manastiru Arkadi

Manastir je prilično veliki, a njegovi visoki zidovi podsećaju na tvrđavu. Ovo sveto mesto je postalo naširoko poznato nakon događaja iz novembra 1866. godine, kada se Krit pobunio protiv Turaka, koji su dominirali ostrvom poslednjih 200 godina. Kada su turski vojnici upali u manastir nakon višečasovne opsade, opsednuti, predvođeni monahom, digli su u vazduh prostoriju napunjenu barutom. Eksplozija, u kojoj su poginuli svi ljudi u manastiru, kao i većina turskih vojnika, bila je očajnički čin kako opsednuti ne bi pali u ruke svojih neprijatelja.

Ovaj čin je postao simbol kritske borbe za oslobođenje i čini manastir Arkadi jednim od najistorijski najznačajnijih na Kritu. U njemu i dalje živi nekoliko monaha koji brinu o crkvi i okolnim zgradama. Unutar manastira naći ćete malu prodavnicu suvenira sa ručno rađenim predmetima i odličnim kopijama vizantijskih ikona.

Manastir takođe sadrži zanimljiv muzej sa velikom kolekcijom postvizantijskih ikona, odeždi, rukopisa, zastava i drugih predmeta vezanih za ustanak iz 1866. godine. Ispred manastira nalazi se spomenik posvećen Krićanima koji su poginuli 1866. godine, sa posmrtnim ostacima poginulih.

Znamenitost Retimna – Džamija Ibrahima Hana

Džamija Ibrahima Hana , poznata i kao džamija sultana Ibrahima, nalazi se u središtu tvrđave . Džamija se nalazi pored kneževe rezidencije, na mestu postojeće mletačke katedrale Svetog Nikole, koja je izgrađena oko 1583-1585. godine. Kada su Turci okupirali Retimno 1646. godine, crkva Svetog Nikole je srušena, a na njenom mestu je podignuta osmanska džamija posvećena sultanu Ibrahimu Hanu.

Sama zgrada je veoma dobro izgrađena. To je čvrsta kvadratna konstrukcija sa impresivnom mozaičnom kupolom koja dostiže 11 metara u prečniku i počiva na osam lukova. Mihrab, sa svojim razrađenim reljefnim dizajnom, je sačuvan i može se videti u centru jugoistočnog zida, okrenutog ka Meki, svetom gradu muslimana. Na severozapadnoj strani još uvek je moguće pronaći osnovu minareta, koji se srušio početkom dvadesetog veka i nikada nije obnovljen. Mala kapela posvećena Svetom Teodorosu Trihinasu izgrađena je pored džamije i otvorena je 1899. godine.

Nažalost, džamija je danas zatvorena za javnost. Restaurirana je između 2002. i 2004. godine od strane Eforata vizantijskih starina i sada se koristi kao izložbeni centar koji se otvara samo za muzičke događaje. Međutim, i dalje je vredi posetiti, samo da biste se divili njenoj arhitekturi i zavirili u unutrašnjost kroz prozor.

Znamenitost Retimna – Džamija Neradje

Džamija Nerađe jedna je od najimpresivnijih znamenitosti grada Retimna. U početku je služila kao avgustinski manastir posvećen Svetoj Mariji. Kasnije je pretvorena u džamiju posvećenu Gazi Husein-paši, osvajaču grada, nakon okupacije Krita od strane Osmanlija 1646. godine.

Njen minaret je izgrađen 1890. godine, a zgrada se takođe sastoji od tri polukružne kupole, koje predstavljaju elemente renesansnog i osmanskog arhitektonskog stila. Neki restauratorski radovi otkrili su mletačke grobove na podu. Danas se u džamiji Nerađe nalazi Opštinski odeon, kojim upravlja Retimnsko udruženje za promociju umetnosti.

Venecijanska lođa u Retimnu

Venecijanska lođa je građevina iz 16. veka koja se nalazi u samom centru Starog grada Retimna. To je veličanstvena kvadratna građevina sa polukružnim lukovima na tri od četiri strane, dok srednji luk pruža ulaz u prizemlje. Lođa Retimna je nekada bila mesto sastanka gradskog plemića, gde su razgovarali o ekonomskim i političkim pitanjima. Takođe je služila kao mesto za mnoge poslovne transakcije i zabavne priredbe za Mlečane.

Lođa je izgrađena prema planovima poznatog veronskog inženjera Mikelea Sanmikelija. Na zapadnom zidu nalaze se dve statue, dok je 1625. godine glavnoj zgradi dodat gornji sprat. Pretvorena je u džamiju nakon pada Retimna u ruke Turaka, ali je minaret izgrađen na zapadnoj strani džamije srušen 1930. godine. Lođa je udaljena nekoliko metara od venecijanske luke i do nje se može doći kroz uski prolaz koji počinje blizu centra luke. Trenutno, Lođa pripada Ministarstvu kulture i koristi se za smeštaj Arheološkog muzeja Retimna , koji je privremeno premešten u crkvu Svetog Franje. Danas se unutar Lođe nalazi prodavnica koja prodaje arheološke vodiče i verne kopije poznatih grčkih skulptura.

Fontana Rimondi u Retimnu

Rimondijeva fontana je jedna od najistaknutijih gradskih znamenitosti. Nalazi se na trgu Platanu, koji je bio centar grada u mletačko doba. Izgradio ju je 1626. godine rektor A. Rimondi i korišćena je za snabdevanje velikog dela gradskih potreba vodom.

Fontana je reprezentativni primer delikatnog, detaljno izrađenog venecijanskog arhitektonskog stila. Sastoji se od tri bazena ispod tri lavlje glave iz kojih izbija voda i tri stuba koji se završavaju korintskim kapitelima, ukrašenim latinskim natpisom. Kasnije, tokom perioda osmanske okupacije, iznad nje je dodata polusferična kupola, od koje je sačuvan samo jedan stub. Voda i danas teče iz slavina u obliku lava. Možete posetiti lokaciju bilo kada i napraviti onoliko fotografija koliko želite!