Manastir Sumela je najpoznatiji prizor crnomorske Turske – kameni kompleks prilepljen uz vertikalnu liticu na oko 1.200 metara nadmorske visine, iznad zelene doline Altindere. Osnovan je u 4. veku, a legenda kaže da su ga podigla dva grčka monaha, Varnava i Sofronije, pošto su u pećini pronašli ikonu Bogorodice. Vekovima je bio jedno od najvažnijih pravoslavnih svetišta istočnog Sredozemlja, a napušten je 1923. godine, tokom razmene stanovništva između Grčke i Turske.

Šta se vidi na licu mesta

Kompleks čine glavna pećinska crkva, deset kapela, biblioteka, kuhinja, gostinske sobe i monaške ćelije, sve ugrađeno u stenu ili naslonjeno na nju. Najveću pažnju privlače freske, i one unutar pećinske crkve i one na spoljašnjim zidovima, koje prikazuju biblijske prizore i po slojevima svedoče o različitim vekovima.

Manastir je bio zatvoren od 2015. do 2020. zbog opsežne obnove i opasnosti od odrona. Radovi su završeni, i danas su posetiocima ponovo dostupni delovi koji su ranije bili van dohvata.

Praktične informacije

• Radno vreme: uglavnom od 8 do 17 časova zimi, a leti se zatvara kasnije. Prodaja karata prestaje pola sata pre zatvaranja.
• Ulaznica: za strane državljane oko 20 evra po osobi, uz mogućnost korišćenja kartice Müze Kart. Cena se u poslednjih nekoliko godina menjala više puta, pa je proverite pred polazak.
• Uspon: od parkinga do manastira vodi strma staza sa stotinama stepenika. Računajte 30 do 45 minuta hoda u jednom pravcu.
• Obuća i odeća: obavezne patike; u planini je hladnije nego u gradu, pa ponesite laganu jaknu i kišobran.
• Fotografisanje je dozvoljeno, ali se ništa ne sme dodirivati.

Kako doći do Sumele iz Istanbula

Sumela se ne obilazi direktno iz Istanbula – prvo se stiže u Trabzon, koji je od manastira udaljen oko 47 do 50 kilometara, otprilike sat vremena vožnje.

Avionom, pa iz Trabzona

Let Istanbul – Trabzon traje oko sat i po do dva sata, sa više polazaka dnevno. Iz Trabzona do manastira posle idete jednom od tri opcije opisane ispod.

Iz Trabzona do manastira

• Organizovana tura – najjednostavnije. Polasci su ujutru sa trga Meydan, a ture obično kombinuju Sumelu sa još nekim lokalitetom.
• Minibusom (dolmuš) – do mesta Mačka, pa šatl vozilom do ulaza u nacionalni park Altindere.
• Rentiranim autom – pratite oznake za Mačku, pa za nacionalni park. Parking se plaća, a od parkinga se dalje ide peške ili šatlom.

Autobusom iz Istanbula

Direktne linije do Trabzona voze 16 do 18 sati. Jeftinije je od aviona, ali oduzima ceo dan.

Kada ići

Najbolji su maj, jun i septembar – dolina je zelena, a nema letnjih gužva. Ranim jutrom se često vidi magla koja se diže iz doline, što je i najlepši prizor za fotografiju. Zimi put ume da bude zatvoren zbog snega, pa se stanje proverava unapred.

Sumela je najposećeniji lokalitet crnomorske obale Turske, a najčešće se kombinuje sa izletom do Uzungola.