Patrijaršijski i stavropigijski manastir Vlatadon nalazi se na severnoj strani Starog grada (Ano Poli), blizu masivnih zidina zamka i tačno preko puta kule Paleologa. Ovaj manastir je jedan od najstarijih i najznačajnijih vizantijskih spomenika u Solunu, podignut sredinom 14. veka. Danas pripada Vaseljenskoj patrijaršiji u Carigradu i predstavlja dragoceni deo kulturnog i verskog identiteta grada.

Osnivači manastira

Manastir su osnovala braća Dorotej i Markos Vlatis, učenici Svetog Grigorija Palame. Njegova gradnja bila je omogućena zahvaljujući carici Ani Paleologinji Notari, supruzi poslednjeg vizantijskog cara, Konstantina XI Paleologa. Prema predanju, upravo se na ovoj lokaciji nalazi mesto gde je apostol Pavle 51. godine nove ere propovedao Solunjanima. Tokom arheoloških i restauratorskih istraživanja utvrđeno je da je manastir podignut na ostacima još starije crkve.

Za vreme osmanske vladavine Soluna, manastir je privremeno pretvoren u džamiju. 1430. godine dozvoljeno je da nastavi sa radom kao manastirski fond. Od tada je zadržao status patrijaršijskog i stavropigijskog manastira. Zbog svoje posebne arhitektonske vrednosti i istorijskog značaja, Manastir Vlatadon uvršten je 1988. godine na UNESCO-vu listu svetske baštine.

Iako je kroz vekove pretrpeo mnoge rekonstrukcije i dogradnje, od originalne vizantijske građevine sačuvan je katolikon. On predstavlja retku vrstu crkve sa krstom na kvadratu i kupolom koju ne nose stubovi, već dva stuba na zapadnoj strani i zidovi oltara na istoku. Enterijer je ukrašen freskama iz perioda između 1360. i 1380. godine, koje i danas plene svojom lepotom i izražajnošću.

Poseban deo manastira čini riznica u kojoj se čuvaju dragocene relikvije. Rukopisi, liturgijski tekstovi, sveti sasudi i ikone koje datiraju od 12. do 19. veka. U manastiru se nalaze i svete mošti značajnih svetitelja, među kojima su Sveti Atanasije Veliki, Sveti Grigorije Bogoslov, Sveti Modest, Sveti Kozma i Damjan, kao i mučenik Jakov Persijanac.

Manastir Vlatadon je otvoren za posetioce svakog dana od 8:00 do 11:00 i od 18:00 do 20:00 časova. Njegova mirna atmosfera, pogled na grad i bogata istorija čine ga nezaobilaznom destinacijom u Solunu. Za posetioce koji žele da se zadrže duže u ovom delu Ano Polija, u blizini manastira nalaze se manji hoteli i apartmani u tradicionalnom stilu, poput Byzantio Hotelu, kao i brojni apartmani sa autentičnim pogledom na grad i more.