U 2. veku pre nove ere, nakon ere Aleksandar Veliki, Anadolija je bila prostor podeljen između nekoliko nezavisnih kraljevstava. Neka od njih održavala su odnose sa Rimska republika, ali ti odnosi nisu uvek bili mirni. Rimske legije su ušle u Anadoliju kako bi se sukobile sa Antioh III Veliki, vladarom Seleukidsko carstvo. Presudna bitka odigrala se 190. godine pre nove ere kod Magnezija (današnja Manisa, u blizini Izmira), gde su Rimljani odneli pobedu. Nakon toga, vlast nad velikim delom Anadolije prepuštena je savezničkom Pergamskom kraljevstvu, sa centrom u današnjoj Bergama.
Prekretnica se dogodila 133. godine pre nove ere, kada je poslednji pergamski kralj, Atal III, umro bez naslednika i svoje kraljevstvo zaveštao Rimu. Već 129. godine pre nove ere Rim je formalno osnovao provinciju Azija (Mala Azija), sa administrativnim centrom u Efesu, jednoj od najvažnijih antičkih metropola.
👉 Ne dozvoli da te iznenadi nedostatak interneta dok istražuješ svet! Pročitaj ceo tekst i saznaj koje su najbolje aplikacije za pristup internetu za bezbrižna i sigurna putovanja.
Prosperitet i širenje hrišćanstva
Rimska vlast donela je stabilnost, razvijenu infrastrukturu i intenzivan ekonomski razvoj. Izgrađeni su putevi, akvadukti, pozorišta i trgovi, a trgovina je procvetala širom regiona.
U tom okruženju počinje i širenje nove religije – hrišćanstva. Ključnu ulogu imao je Pavle iz Tarsa, rođen u Tars (u blizini današnje Adana). Njegova misionarska putovanja kroz Anadoliju bila su presudna za formiranje prvih hrišćanskih zajednica.
Putujući dobro izgrađenim rimskim drumovima, Pavle je posećivao gradove poput Antiohija, Ikonijum (današnja Konya) i Efes, gde su nastajale prve crkve. Upravo su te zajednice kasnije postale temelji širenja hrišćanstva u Evropi.
Od Rimskog do Vizantijskog carstva
Rimska vlast u Anadoliji nastavila se i nakon transformacije republike u Rimsko carstvo. Jedan od ključnih trenutaka dogodio se 330. godine nove ere, kada je car Konstantin Veliki odlučio da premesti prestonicu na istok. Na mestu starog grada Vizantion, na Bosforu, osnovan je Konstantinopolj (današnji Istanbul), koji je ubrzo postao politički, ekonomski i kulturni centar carstva.
Nakon Pljačka Rima 410. godine od strane Vizigota, zapadni deo carstva je postepeno slabio, dok je istočni deo nastavio da postoji još skoro hiljadu godina. Taj istočni nastavak Rimskog carstva istorija poznaje kao Vizantijsko carstvo.
Nasleđe Rimljana u današnjoj Turskoj
Tragovi rimske i vizantijske civilizacije i danas su vidljivi širom Turske. Među najvažnijim lokalitetima izdvajaju se:
- Efes – jedan od najbolje očuvanih antičkih gradova
- Aspendos – čuven po savršeno očuvanom amfiteatru
- Perge – značajan rimski urbanistički centar
- Hierapolis – poznat po termalnim izvorima i blizini Pamukkalea
Ovi lokaliteti danas predstavljaju nezaobilazne destinacije za turiste koji žele da spoje odmor sa istorijskim istraživanjem.
