Religija je važan deo grčke kulture. Grčka je duboko pravoslavna zemlja, sa bezbroj svetih mesta, crkava i istorijskih manastira raštrkanih po kopnu i ostrvima. Ostatak stanovništva čine muslimani, katolici, protestanti i Jevreji. Pravoslavlje je, posle katoličanstva i protestantizma, treća najveća grana hrišćanstva u svetu.
Posebno su zanimljivi arhitektura i karakter crkava u Grčkoj. Nalaze se na vrhovima brda, na usamljenim mestima usred zelenila, na velikim trgovima i u slikovitim četvrtima. Pravoslavne crkve prepoznaju se po kupolama i bogato ukrašenoj unutrašnjosti sa freskama i ikonama. Njihov izgled zavisi od perioda izgradnje i od regiona Grčke.
Crkve na Kikladima su, na primer, uglavnom okrečene u belo i imaju plave kupole, dok su u drugim krajevima obojene zemljanim bojama. Crkve na Jonskim ostrvima nose snažan mletački i renesansni uticaj, a na kopnu su brojne crkve iz vizantijskog doba. Vizantijskih crkava ima i na ostrvima: Naksos zovu „mala Mistra“ upravo zbog njihovog velikog broja.
U nastavku su neke od crkava i manastira od izuzetnog značaja koje vredi posetiti.
Crkve i manastiri Meteora
Meteori su, posle Svete Gore na Halkidikiju, najvažnija monaška zajednica u Grčkoj. Ovo prirodno remek-delo očarava svakog posetioca na prvi pogled. Ostaci isposničkih koliba svedoče o vekovnom prisustvu monaha u ovim stenama.
Prve manastire podigli su pustinjaci u 14. veku, a nekada je na vrhovima ogromnih stena bilo 24 manastira. Do njih se teško stizalo: monasi su se penjali drvenim merdevinama ili su ih podizali u mrežama. Danas radi šest manastira, dok su ostali napušteni. Preostali manastiri su spomenici od izuzetnog kulturnog značaja i svake godine privlače hiljade posetilaca.
Na zapadnom kraju kompleksa nalazi se manastir Preobraženja Spasovog, ili Veliki Meteor, najstariji i najveći manastir Meteora, smešten na vrhu impozantne stene. U 16. veku bio je duhovni centar Meteora, a danas u njemu živi samo nekoliko monaha. Posebno su zanimljive ikone i istorijski dokumenti koji se ovde čuvaju.
Manastir Varlaam
Manastir Varlaam, osnovan u 16. veku, drugi je po veličini u kompleksu. Do ulaza vodi nekoliko stepenica od glavnog puta. To je aktivan muški manastir, sa muzejom i izuzetnim freskama.
Manastir Svetog Stefana osnovan je oko 14. veka i danas je ženski manastir u kome živi oko 28 monahinja. U njemu se nalazi mali crkveni muzej, a sa njegove lokacije pruža se divan pogled na ravnicu i Kalambaku.
Na vrhu litice nalazi se manastir Svete Trojice (Agia Trijada), podignut u 15. veku. Do ulaza vodi oko 140 stepenica uklesanih u stenu. Nekada je u njemu živelo mnogo monaha, a danas samo nekolicina. U ovom manastiru snimane su završne scene filma o Džejmsu Bondu „Samo za tvoje oči“ (1981).
Na ivici strme litice nalazi se manastir Svete Varvare Rusanu, koji izgleda kao prirodni nastavak stene. Nekada je bio muški, a danas je ženski manastir u kome živi oko 13 monahinja. Do njega se stiže preko malog mosta, a pogled sa njega je izuzetan.
Prvi na putu od sela Kastraki je manastir Svetog Nikole Anapavsa, do kog se stiže stepenicama uklesanim u stenu. Danas u njemu živi jedan monah. Svih šest manastira čuva brojna blaga koja su vekovima stvarali monasi i monahinje, a kompleks Meteora je jedan od najvažnijih vizantijskih spomenika i mesto duboke duhovnosti.
Manastir Svetog Jovana Bogoslova na Patmosu
Manastir Svetog Jovana Bogoslova (Agios Joanis Teologos) najvažniji je kulturni i verski centar ostrva Patmos. Smešten na vrhu brda iznad Hore, glavnog naselja, vidi se sa svih strana ostrva i verovatno je prvo što ćete primetiti kada stignete. Osnovao ga je monah Sveti Hristodul, kome je vizantijski car Aleksije I Komnin 1088. godine poklonio ostrvo. Izgradnja je počela na mestu porušene bazilike iz 4. veka, takođe posvećene Svetom Jovanu.
Do teške kapije manastira vode kamene staze. U sredini lepo ukrašenog unutrašnjeg dvorišta nalaze se bunar sa svetom vodicom i rezervoar za vodu. Pošto su gusari u to vreme često pustošili ostrvo, manastir je snažno utvrđen visokim i debelim zidovima, kulama i bedemima, koji su odličan primer vizantijske fortifikacione arhitekture. Arkada na istočnoj strani dvorišta ukrašena je freskama sa prizorima čuda Svetog Jovana.
Oko centralnog dvorišta nalaze se glavna crkva (katolikon), posvećena Svetom Jovanu, i kapela Bogorodice sa najstarijim freskama u manastiru, iz 12. veka. Mošti osnivača čuvaju se u kapeli Svetih apostola iz 1603. godine. Unutar manastira nalazi se još osam kapela. Posebno je lep ikonostas od rezbarenog drveta, mermerni pod i bogata dekoracija.
Manastir ima i izuzetno vrednu biblioteku, koju je osnovao Sveti Hristodul. U njoj se čuvaju stotine rukopisa i hiljade starih knjiga i dokumenata, među kojima su kodeksi crkvenih otaca i žitija svetaca.
Jedna od najvažnijih znamenitosti manastira je crkveni muzej (riznica), otvoren 1988. godine u čast 900 godina od osnivanja manastira. U njemu se čuvaju ikone, crkveni predmeti, odežde izvezene srebrnim i zlatnim nitima i ukrašene dragim kamenjem, kao i druga blaga manastira. Manastir slavi praznik Svetog Jovana Bogoslova 8. maja, kada se služi svečana liturgija.
Manastir je, zajedno sa Horom i Pećinom Apokalipse, gde je prema predanju Sveti Jovan napisao Otkrivenje, od 1999. godine na UNESKO listi svetske baštine.
Crkva Panagija Evangelistrija na Tinosu
Poznata i kao crkva Panagije Megalohari, crkva Evangelistrija je najveće mesto hodočašća ne samo na Tinosu, već u celoj Grčkoj. Iako je posvećena Blagovestima, najveća proslava održava se 15. avgusta, na praznik Uspenja Bogorodice. Tog dana 1940. godine potopljena je grčka krstarica „Eli“ u luci Tinosa, što se smatra prvim činom Drugog svetskog rata u Grčkoj.
Kratka istorija
Crkva Evangelistrija nalazi se na brdu iznad Hore, glavnog grada Tinosa. Prema predanju, podignuta je posle viđenja Svete Pelagije, monahinje iz manastira Kehrovuni. Iskopavanja na mestu koje je ona naznačila otkrila su 30. januara 1823. godine ikonu Bogorodice. Pošto je grčki rat za nezavisnost tek počeo, to je shvaćeno kao dobar znak, pa su mnogi grčki vođe, poput Kolokotronisa, Miaulisa i Markijanisa, došli na Tinos da se pomole.
Ikona se smatra čudotvornom i danas je izložena u crkvi. Hodočasnici joj ostavljaju zavetne darove, najčešće moleći za zdravlje, pa je danas toliko ukrašena da se jedva vidi. Kopija ikone nalazi se u kapeli u prizemlju. Mnogi hodočasnici put od luke do crkve prelaze na kolenima, ispunjavajući zavet Bogorodici, pa je zbog toga od luke do ulaza u crkvu postavljena duga staza.
Opis hrama
Crkva Evangelistrija je zapravo kompleks zgrada podignut na mestu drevnog Dionisovog hrama i ranovizantijske crkve posvećene Svetom Jovanu. Ovaj impozantni spomenik, prvo veliko arhitektonsko delo nove grčke države, dominira gradom Tinosom, a za njegovu izgradnju bile su potrebne ogromne količine belog mermera. To je trobrodna bazilika sa kupolom. Brodovi su odvojeni arkadama sa mermernim stubovima, a bogato ukrašeni ikonostas, čiji je donji deo pozlaćen, zaista je zapanjujući. Veličanstvena fasada sa dva reda lukova i neoklasičnim ukrasima uokvirena je zvonikom i sa dva stepeništa koja vode do glavnog ulaza.
Ispod crkve nalazi se kapela posvećena Životvornom Izvoru. Sastoji se od tri paralelne nadsvođene galerije: prva obeležava tačno mesto gde je ikona pronađena, u srednjoj se vide ostaci stare crkve Svetog Jovana, a treća služi kao krstionica.
Ostale zgrade i muzeji
Kompleks obuhvata i niz pomoćnih zgrada: kancelarije, prostorije za ispovest, prenoćište za hodočasnike i kapelu u kojoj vernici pale sveće. Oko crkvenog dvorišta nalazi se izložba crkvenih predmeta sa starim tinoskim ikonama i rezbarijama u drvetu. Tu su i mali mauzolej posvećen žrtvama potapanja krstarice „Eli“, umetnička galerija sa delima grčkih i stranih slikara i muzej posvećen tinoskom vajaru Antoniosu Sohosu.
Manastir Hozoviotisa na Amorgosu
Na ostrvu Amorgos nalazi se čuveni manastir Hozoviotisa. Podigao ga je vizantijski car Aleksije I Komnin krajem 11. veka, u čast Bogorodice, zaštitnice ostrva. Prema predanju, njena ikona stigla je iz Palestine u čamcu bez posade.
Manastir je savršen spoj prirode i ljudskog stvaralaštva. Uklesan je u ivicu litice, visoko iznad mora, i pruža zadivljujući pogled na Egejsko more. Bele zidove, miris tamjana i brojna mala blaga čine ga ponosom Amorgosa.
U manastiru se poštuje pravilo oblačenja: muškarci moraju nositi duge pantalone, a žene duge suknje. Posetioce na ulazu dočekuju znakovi sa pravilima, a zatim monasi, koji ih posle napornog uspona posluže tradicionalnim pićem psimeni rakija i ratlukom.
Niska vrata vode do stepenica i viših nivoa manastira, gde se čuvaju blaga i ikone. Među njima je i ikona Bogorodice iz 15. veka, delo kritske škole. Ipak, prava lepota ovog mesta je u njegovoj arhitekturi i istoriji, zbog čega je poseta obavezna za svakog putnika.
Pogled sa prozora manastira oduzima dah, a onaj sa najvišeg balkona ostavlja trajan utisak: ispod je mala plaža, a iza nje beskrajno Egejsko more. Taj osećaj je teško opisati.
Do manastira se stiže putem iz Hore, a od parkinga oko 300 stepenica vodi do ulaza. Ispod manastira nalazi se i plaža Agia Ana, jedna od najlepših i najpristupačnijih na ostrvu, pa se poseta manastiru lako spaja sa kupanjem.
Crkva Panagija Ekatontapilijani na Parosu
Crkva Panagije Ekatontapilijani nalazi se nekoliko stotina metara od luke u Parikiji, glavnom gradu Parosa, i jedan je od najbolje očuvanih ranohrišćanskih spomenika u Grčkoj. Prema legendi, prvobitnu crkvu podigla je Sveta Jelena ili njen sin, car Konstantin Veliki.
Prema predanju, tokom putovanja u Svetu zemlju u potrazi za Časnim krstom, oluja je Svetu Jelenu dovela na Paros, gde se zavetovala Bogorodici da će podići crkvu ako njena potraga bude uspešna. Po jednoj verziji, Sveta Jelena se vratila na Paros i sama podigla crkvu. Po drugoj, crkvu je posle njene smrti podigao Konstantin i posvetio je Uspenju Bogorodice.
Prvobitna crkva podignuta je u 4. veku kao trobrodna bazilika. U 6. veku car Justinijan je obnovio crkvu i dodao kupolu. Tokom vekova crkva je više puta prepravljana, pa danas predstavlja spoj ranohrišćanskih, vizantijskih i postvizantijskih elemenata. Kako su prvi hrišćani svoje crkve često gradili od delova antičkih hramova, i ova crkva ima mermerne delove sa antičkih lokaliteta na Parosu.
Ime Ekatontapilijani znači „crkva sa stotinu vrata“. Prema predanju, crkva ima 99 vrata, a stota, tajna vrata otvoriće se kada Aja Sofija u Carigradu ponovo postane pravoslavna crkva. Kompleks obuhvata glavnu crkvu Bogorodice sa kapelama Svetih Vrača, Svetog Filipa i Svete Teoktiste, koja je u 9. veku živela i umrla ovde. Izvan glavne crkve su kapele Svetog Nikole, Svete Teodosije i Svetog Dimitrija, a u dvorištu su krstionica i monaške ćelije.
Crkva slavi 15. avgust, praznik Uspenja Presvete Bogorodice, velikim verskim saborom koji se održava svake godine. Smatra se zaštitnicom Parosa, a njena ikona čudotvornom.
Crkva Svetog Dimitrija u Solunu
Crkva Svetog Dimitrija (Agios Dimitrios) jedno je od najvažnijih i najposećenijih mesta u Solunu. Posvećena je zaštitniku grada, a u unutrašnjosti se čuvaju restaurirani vizantijski mozaici. Posebno je zanimljiva kripta ispod oltara, gde je, prema predanju, Sveti Dimitrije ubijen. U njoj je danas izložba predmeta koji su preživeli veliki požar.
Crkva je deo solunskih ranohrišćanskih i vizantijskih spomenika na UNESKO listi svetske baštine. Praznik Svetog Dimitrija, 26. oktobar, ujedno je i dan oslobođenja Soluna 1912. godine, pa se obeležava svečanom liturgijom i velikom paradom.
Crkva Panagija Paraportiani na Mikonosu
Panagija Paraportiani je jedna od najfotografisanijih crkava na Kikladima. Nalazi se uz more, na ulazu u staru četvrt Kastro u Hori na Mikonosu. Ime znači „pored vrata“, jer je stajala uz bočnu kapiju nekadašnjeg zamka.
Paraportiani zapravo nije jedna crkva, već kompleks od pet malih crkava, građenih od kraja 14. do 17. veka jedna uz drugu, pa i jedna na drugoj. Na vrhu je crkva Bogorodice, a cela grupa svojim zaobljenim belim oblicima podseća na skulpturu.
Crkve sa plavim kupolama u Oji na Santoriniju
Crkve sa plavim kupolama u Oji su verovatno najpoznatiji prizor Grčke. Na ivici kaldere, jedna pored druge, stoje crkva Vaskrsenja (Anastasi) iz 1865. godine, sa prepoznatljivim ružičastim zvonikom, i crkva Svetog Spiridona iz 1867. godine.
Za fotografije bez gužve dođite rano ujutru, jer se pred zalazak sunca ovde okupi veliki broj posetilaca. Više o selu pročitajte u članku o Oji.
Crkva Svetog Spiridona na Krfu
Crkva Svetog Spiridona, zaštitnika Krfa, nalazi se u starom gradu, odmah iza čuvenog Listona. Na današnje mesto premeštena je 1590. godine, a njena arhitektura odražava mletački stil koji dominira starim gradom. Zvonik crkve je najviša tačka u gradu i prvo što se vidi kada trajekt prilazi ostrvu.
U crkvi se čuvaju mošti Svetog Spiridona. Četiri puta godišnje, na Cveti, Veliki petak, 11. avgusta i prve nedelje u novembru, mošti se uz pratnju gradskih orkestara nose u litiji kroz grad.
Crkve Mistre na Peloponezu
Mistra, vizantijski grad na brdu oko 5 km od Sparte, poznata je po dobro očuvanim crkvama sa izuzetnim freskama. Najpoznatije su Agios Dimitrios, gde je prema predanju krunisan Konstantin XI Paleolog, poslednji vizantijski car, i Agii Teodori. U Agios Dimitriosu se nalazi i mali muzej. Mistra je od 1989. godine na UNESKO listi svetske baštine.
Manastiri Osios Lukas, Dafni i Nea Moni
Ova tri manastira zajedno su od 1990. godine na UNESKO listi svetske baštine. Iako su udaljeni jedan od drugog, povezuje ih isto: crkve ukrašene mozaicima na zlatnoj pozadini iz 11. i 12. veka, koji se smatraju vrhuncem takozvanog drugog zlatnog doba vizantijske umetnosti.
- Osios Lukas nalazi se u Fokidi, kod Distoma, nedaleko od Delfa. Glavna crkva sačuvala je izgled iz 11. veka, sa mozaicima, freskama i mermernom dekoracijom. Lako se spaja sa obilaskom Delfa i Arahove.
- Dafni se nalazi na periferiji Atine, na putu ka Elefsini. Njeni mozaici su posle zemljotresa 1999. godine posebno restaurirani.
- Nea Moni je na ostrvu Hios, blizu obale Male Azije. Glavna crkva čuva originalne mozaike.
Sveta Gora Atos na Halkidikiju
Važna napomena: ženama i devojčicama je zabranjen ulazak na Svetu Goru. Dozvoljen je samo muškarcima i dečacima.
Sveta Gora (grčki Agion Oros) je samoupravni deo grčke države i nalazi se na UNESKO listi svetske baštine. Čini je 20 pravoslavnih manastira, a nalazi se na najistočnijem od tri poluostrva Halkidikija. Duhovno je pod jurisdikcijom Vaseljenske patrijaršije u Carigradu.
Život na Svetoj Gori je jednostavan. Monasi veruju da se Bog može pronaći kroz samoću, molitvu, poslušnost duhovnom ocu, rad i post. Jedu skromno, a žive u manastirima, ćelijama ili isposnicama, provodeći dane u molitvi i poljoprivrednim poslovima. Zato je i boravak posetilaca vrlo skroman, bez savremenih pogodnosti.
Više o Svetoj Gori Atos
Sveta Gora je jedan od najvažnijih centara pravoslavlja u svetu. Prema predanju, Presveta Bogorodica je, ploveći ka Kipru, zbog nevremena pristala na Atos. Mnogobožačko stanovništvo prihvatilo je njenu propoved i čuda, i tada su Atonci primili prvo krštenje. Odlazeći, rekla je: „Neka ovo mesto bude moj udeo, predat mi od Sina i Boga mog. Blagodat Božija neka bude na mestu ovome i na onima koji ovde žive s verom i pobožnošću, čuvajući Njegovu zapovest.“ Od tada je Presveta Bogorodica zastupnica i igumanija cele Svete Gore, koja se zato naziva i „Vrt Presvete Bogorodice“.
Sveta Gora je samoupravna zajednica pravoslavnih monaha koja zauzima celo najistočnije poluostrvo Halkidikija, na severu Grčke. Poluostrvo je dobilo ime po planini Atos, koja se na jugoistočnom kraju uzdiže iz mora do visine od 2.033 m. Svetogorska monaška zajednica stara je više od hiljadu godina. Prvi put se pominje 885. godine, u povelji cara Vasilija I, koji ju je stavio pod svoju zaštitu. Najstariji manastir na Svetoj Gori je Velika lavra, koju je 963. godine osnovao Sveti Atanasije Atonski.
Danas na Svetoj Gori postoji 20 manastira i nema drugih naselja osim monaških. Manastiri čine Sveštenu opštinu sa sedištem u varošici Kareji. Tu zaseda Sabor dvadesetorice predstavnika manastira (antiprosopa), koji odluke donosi glasanjem. Izvršni organ je Sveta epistasija, na čelu sa protoepistatom (protom). Prota naizmenično, svake godine, daje jedan od pet prvih manastira, među kojima je i Hilandar. Grčku državu predstavlja guverner koga imenuje Ministarstvo spoljnih poslova.
Manastiri su riznice bogate vizantijske istorije. Ovde se čuvaju freske i ikone iz vizantijskog doba, muzički rukopisi, mermerne skulpture, putiri, ikonostasi i izvanredni predmeti od zlata i srebra, od kojih neki potiču iz 12. veka. Svetogorske biblioteke čuvaju desetine hiljada knjiga i rukopisa i spadaju među najvrednije zbirke vizantijske pisane baštine.
Hilandar
Sveta carska srpska lavra Hilandar nalazi se na Svetoj Gori, na istočnom kraku Halkidikija. Hilandar je četvrti po redu u hijerarhiji svetogorskih manastira i jedno od najznačajnijih duhovnih i kulturnih središta srpskog naroda. Osnovali su ga 1198. godine, na ruševinama starijeg manastira, monasi izuzetnog ugleda: bivši veliki župan Stefan Nemanja (vladao 1166–1196), kao monah Simeon, i njegov najmlađi sin Rastko, Sveti Sava. Oni su stvorili samostalnu srednjovekovnu državu i autokefalnu Srpsku crkvu.
U dugoj istoriji Srbije hilandarski monasi imali su važnu ulogu, jer su veze manastira sa maticom ostale trajne. Hilandarci su dali veliki doprinos razvoju srpske književnosti i umetnosti, a najsposobniji među njima, po želji vladara, zauzimali su vodeće položaje u Srpskoj crkvi. Hilandar je i danas važno mesto hodočašća i najbogatija riznica i arhiv srednjovekovnog nasleđa srpskog naroda. Manastir je neprekidno nastanjen od 12. veka, a danas u njemu živi više od 50 monaha.
Kako posetiti Svetu Goru
Za ulazak na Svetu Goru potrebna je posebna dozvola, dijamonitirion. Izdaje je Kancelarija za hodočasnike Svete Gore u Solunu (ulica Egnatija 109). Broj posetilaca je ograničen: dnevno se izdaje do 100 dozvola za pravoslavne i samo 10 za nepravoslavne posetioce. Zato je dozvolu dobro rezervisati unapred, a za period od juna do avgusta i nekoliko meseci ranije. Za dozvolu se plaća taksa, viša za nepravoslavne posetioce, pa aktuelni iznos proverite pri rezervaciji.
Opšta dozvola važi nekoliko dana (najčešće do tri noćenja) i omogućava boravak u više manastira. Pored dozvole, morate se unapred javiti svakom manastiru u kome želite da prenoćite, obično mesec dana ranije, jer bez njihove saglasnosti nećete biti primljeni. Za dozvolu je potreban pasoš, a pravoslavni posetioci koji nisu grčki državljani mogu biti zamoljeni da dokažu veru, na primer pismom sveštenika ili krštenicom. Dečaci mlađi od 18 godina mogu ući samo u pratnji oca.
Na dan polaska dozvolu preuzimate u Kancelariji za hodočasnike u Uranopolisu, odakle trajekti plove ka manastirima na zapadnoj obali. Ka manastirima na istočnoj obali brodovi polaze iz Jerisosa. Brodovi kreću rano ujutru, pa je najbolje prenoćiti u Uranopolisu ili Jerisosu. Obucite duge pantalone i, po mogućstvu, košulju dugih rukava.
Saveti za posetu crkvama i manastirima
- Pristojna odeća. Ramena i kolena treba da budu pokriveni. U manastirima se od žena često traži suknja, a muškarci treba da nose duge pantalone. Na ulazu u veće manastire, poput onih na Meteorima, obično možete pozajmiti suknju ili maramu.
- Radno vreme. Manastiri imaju pauzu tokom dana, a mnogi su jedan dan u nedelji zatvoreni. To je slučaj i sa manastirima na Meteorima, pa pre polaska proverite raspored.
- Ulaznice. Ulaz u crkve je uglavnom besplatan, a u pojedinim manastirima i muzejima naplaćuje se manja ulaznica. Prilog za sveću je dobrodošao.
- Fotografisanje. U unutrašnjosti mnogih crkava i manastira fotografisanje nije dozvoljeno ili je dozvoljeno bez blica. Uvek pitajte ili poštujte znakove.
- Ponašanje. U crkvi se govori tiho, a tokom službe ne treba šetati i razgledati. Telefon isključite ili utišajte.
Uskrs u Grčkoj
Uskrs je najveći praznik u Grčkoj i odličan razlog za posetu. U noći između Velike subote i nedelje vernici sa svećama dočekuju Vaskrsenje uz pozdrav „Hristos anesti“, zvona i vatromet. Na Krfu se na Veliku subotu sa balkona bacaju glineni ćupovi, a u mnogim krajevima Uskrs se dočekuje jagnjetom na ražnju. Drugi veliki praznik je Uspenje Bogorodice, 15. avgusta, kada se najveći sabori održavaju na Tinosu i Parosu.
Česta pitanja o crkvama u Grčkoj
Da li žene mogu da posete Svetu Goru?
Ne. Ženama je ulazak na Svetu Goru zabranjen. Manastire mogu da vide samo sa broda, na krstarenjima koja polaze iz Uranopolisa i plove duž obale.
Kako se obući za posetu manastiru?
Muškarci treba da nose duge pantalone, a žene suknju ispod kolena. Ramena treba da budu pokrivena. Na mnogim mestima na ulazu možete pozajmiti suknju ili maramu.
Koji je najveći verski praznik u Grčkoj?
Najveći praznik je Uskrs, a odmah posle njega Uspenje Bogorodice, 15. avgusta, kada se održavaju veliki sabori u crkvama posvećenim Bogorodici.
Da li se plaća ulaz u crkve?
U crkve se po pravilu ulazi besplatno. Ulaznica se naplaćuje u pojedinim manastirima, kao što su manastiri na Meteorima, i u crkvenim muzejima.
