Demre u Turskoj – crkva Svetog Nikole, antička Mira i Kekova

Demre je gradić na likijskoj obali Turske, između Antalije i Kaša, okružen plastenicima i planinama. Na prvi pogled ne izgleda kao turističko mesto, ali krije tri razloga zbog kojih tu dolaze turisti i hodočasnici iz celog sveta: crkvu Svetog Nikole, u kojoj je bio sahranjen svetitelj iz koga je nastala priča o Deda Mrazu, antički grad Miru sa likijskim grobnicama uklesanim u stenu i blizinu Kekove, zaliva sa potopljenim gradom koji se obilazi brodom.

Za putnike iz Srbije Demre ima i posebno značenje – Sveti Nikola je jedna od najčešćih krsnih slava, pa poseta mestu gde je bio episkop mnogima je hodočašće. U ovom vodiču saznaćete šta videti u Demreu, koliko koštaju ulaznice, kako stići iz Antalije i gde odsesti.

Demre ukratko

Crkva Svetog Nikole

Sveti Nikola rođen je krajem 3. veka u Patari, nedaleko od Demrea, i bio je episkop Mire, gde je i umro sredinom 4. veka. Ostao je zapamćen po dobrim delima i darovima koje je potajno ostavljao siromašnima – iz te priče kasnije je nastao lik Deda Mraza, odnosno Santa Klausa. Na mestu njegovog groba podignuta je crkva koja je vekovima bila jedno od najvažnijih hodočasničkih mesta hrišćanskog sveta.

Današnja građevina uglavnom potiče iz vizantijskog perioda, uz kasnije obnove, a sredinom 19. veka obnovljena je novcem iz Rusije. Unutra se vide ostaci fresaka, mozaički podovi i sarkofag za koji se veruje da je bio grob svetitelja. Godine 1087. mornari iz italijanskog grada Barija odneli su najveći deo njegovih moštiju u Bari, gde se i danas čuvaju u bazilici San Nikola.

Svake godine 6. decembra, na dan Svetog Nikole po gregorijanskom kalendaru (Srbi Nikoljdan slave 19. decembra, po julijanskom), u crkvi se služi praznična liturgija – to je jedini dan kada crkva radi kao bogomolja, a ne kao muzej. Tada je u Demreu velika gužva, pa smeštaj rezervišite unapred. Ispred crkve stoji i statua svetitelja, a ulica do nje puna je prodavnica suvenira.

Antička Mira – likijske grobnice i pozorište

Oko kilometar i po severno od centra Demrea uzdiže se stena u koju su Likijci, pre više od dve hiljade godina, uklesali desetine grobnica sa fasadama u obliku kuća i hramova. Ovo je jedna od najlepših i najbolje očuvanih nekropola u Turskoj. Odmah ispod nje je veliko rimsko pozorište, sa očuvanim redovima sedišta i reljefima maski, nekada za više hiljada gledalaca.

Mira je bila jedan od najvećih gradova Likijskog saveza, a u rimsko doba i važno pristanište za brodove koji su prevozili žito. Kroz luku Mire, Andrijaku, prošao je i apostol Pavle na putu za Rim – više o tome u tekstu Putovanje Svetog Pavla. Veliki deo grada i danas leži pod naslagama zemlje i peska koje je nanela reka, pa iskopavanja još traju.

Savet: dođite odmah po otvaranju ili posle 16 h. Grupe iz Antalije stižu između 10 i 14 h, a leti temperatura u Demreu prelazi 40 °C, a hlada na lokalitetu gotovo da nema.

Andrijaka – antička luka Mire

Oko pet kilometara zapadno od centra, kod današnje luke Čajazi (Çayağzı), nalaze se ostaci Andrijake, nekadašnje luke Mire. Najupečatljiviji su ogromni rimski žitni magacin, Hadrijanov granarijum, agora sa velikom podzemnom cisternom i ostaci kupatila. U obnovljenoj zgradi granarijuma uređen je Muzej likijskih civilizacija. Lokalitet je od februara 2025. bio zatvoren zbog radova na uređenju, pa pre posete proverite da li je ponovo otvoren.

Pored luke je duga peščana plaža Čajazi, dobra za predah posle obilaska, a iz same luke polaze i brodovi za Kekovu.

Kekova i potopljeni grad

Zapadno od Demrea je zaliv Kekova, jedan od najlepših delova turske obale. Uz severnu obalu ostrva Kekova, u plitkoj i providnoj vodi, vide se ostaci antičkog grada – stepenice, temelji kuća i zidovi koji su potonuli posle zemljotresa u 2. veku. Područje je zaštićeno, pa je kupanje i ronjenje iznad potopljenog grada zabranjeno, a ostaci se gledaju sa broda ili iz kajaka.

Na suprotnoj obali zaliva je selo Kaleköy, antička Simena, do koga se stiže samo brodom ili pešice. Iznad sela je srednjovekovna tvrđava sa malim antičkim pozorištem uklesanim u stenu i pogledom na ceo zaliv, a u plićaku ispred sela stoji likijski sarkofag. Preko puta je selo Üçağız, glavna luka za izlete po Kekovi.

Kako obići Kekovu

• Grupni izlet brodom – polazi iz Üçağıza ili iz luke Čajazi kod Demrea i traje nekoliko sati, sa prolaskom pored potopljenog grada, zaustavljanjem u Kaleköyu i pauzama za kupanje u uvalama.
• Privatni brod – skuplji, ali sa slobodnim izborom uvala i vremena polaska.
• Kajak – organizovane ture kajakom iz Üçağıza omogućavaju da se potopljeni grad vidi izbliza, iz same vode.
• Izlet iz Antalije ili Kemera – mnoge agencije nude jednodnevni paket Demre, Mira i Kekova; dan je dug, ali bez brige o prevozu.

Kako stići u Demre

Iz Antalije se do Demrea vozi oko 150 km, primorskim putem D400 preko Kemera, Kumluce i Finikea, za oko dva i po do tri sata. Put je lep, ali krivudav. Autobusi iz glavne autobuske stanice u Antaliji voze redovno, a vožnja traje oko tri do tri i po sata. Više o prevozu u tekstu Prevoz u Antaliji.

Iz Kaša do Demrea ima oko 45 km i manje od sat vremena vožnje, pa je Demre lako obići kao jednodnevni izlet iz Kaša. Za samostalno obilaženje likijske obale najpraktičniji je automobil – pogledajte Iznajmljivanje automobila u Turskoj.

Građani Srbije putuju u Tursku bez vize, do 90 dana u periodu od 180 dana. Ostale korisne informacije pročitajte u tekstu Turska – praktični saveti, a za internet tokom puta SIM kartica za ceo svet.

Plan obilaska za jedan dan

• 8.30 – antička Mira, pre vrućine i grupa (oko sat i po).
• 10.30 – crkva Svetog Nikole i šetnja centrom (oko sat vremena).
• 12.00 – ručak u Demreu ili kod luke Čajazi.
• 13.30 – izlet brodom po Kekovi iz Čajazia ili Üçağıza, sa Kaleköyem i potopljenim gradom.
• Veče – povratak u Kaš ili prenoćište u Üçağızu ili Demreu.

Gde odsesti u Demreu i okolini

U samom Demreu ponuda je skromna, uglavnom manji apartmani, ali su cene niže nego u letovalištima. Za mirniji boravak uz more izaberite smeštaj u selima oko zaliva Kekova, a ako želite više restorana i noćni život, bolja baza je Kaš, gradić sa lepom lukom na manje od sat vremena vožnje. Više predloga u tekstu Smeštaj na Mediteranskoj obali Turske.

Linkovi ka Bookingu su partnerski – ako rezervišete preko njih, sajt dobija malu proviziju, a vi ne plaćate ništa više.

Praktični saveti

• Muzejska kartica – ako obilazite više lokaliteta na obali (Mira, crkva Svetog Nikole, Patara, Ksantos, Olimpos), isplati se Mediteranska muzejska kartica (The Mediterranean Museum Pass); kupuje se onlajn ili na blagajni.
• Odeća – crkva je muzej, ali je dobro imati pokrivena ramena i kolena, posebno na praznik 6. decembra.
• Najbolje vreme – proleće i jesen; leti je u Demreu izuzetno vruće, a zimi je prijatno za obilazak, ali je more hladno i izleti brodom ređi.
• Patara – rodno mesto Svetog Nikole, sa jednom od najdužih plaža u Turskoj i antičkim gradom, nalazi se zapadno od Kaša i lepo se kombinuje sa Demreom.
• Antalija – u Arheološkom muzeju Antalije izložen je relikvijar sa delićem moštiju Svetog Nikole.
• Osiguranje – pre puta uplatite putno osiguranje.

Česta pitanja o Demreu

Gde se nalazi Demre?

Na likijskoj obali Turske, u pokrajini Antalija, oko 150 km jugozapadno od grada Antalije i oko 45 km istočno od Kaša.

Koliko košta ulaz u crkvu Svetog Nikole u Demreu?

Ulaznica za 2026. košta 17 €, a za antičku Miru 13 €. Na oba lokaliteta važe turske muzejske kartice.

Da li su mošti Svetog Nikole u Demreu?

Ne. Najveći deo moštiju odneli su 1087. godine mornari iz Barija, i danas se čuvaju u bazilici San Nikola u Bariju. U Demreu se nalazi crkva i sarkofag za koji se veruje da je bio njegov grob.

Kako stići iz Antalije u Demre?

Automobilom ili autobusom, primorskim putem preko Kemera i Finikea, za oko dva i po do tri sata. Mnoge agencije nude i jednodnevni izlet Demre, Mira i Kekova.

Da li se može kupati iznad potopljenog grada Kekova?

Ne. Područje je zaštićeno i kupanje i ronjenje iznad ostataka su zabranjeni. Grad se gleda sa broda ili iz kajaka, a izleti imaju pauze za kupanje u obližnjim uvalama.

Ako planirate odmor na ovom delu obale, pogledajte i naše vodiče Mediteranska obala Turske i Antalija – srce turske rivijere.

Širok izbor kuća, apartmana i vila za odmor koje pružaju nezaboravna iskustva i pogodnosti, uključujući više prostora i dodatnu privatnost, za manje novca od tradicionalnog hotelskog smeštaja.