Kada pomislim na Tursku, prvo što većini nas padne na pamet jesu Antalija, Alanja, Bodrum i prelepe plaže uz tirkizno more. Međutim, Turska ima mnogo više od velikih hotelskih kompleksa i popularnih letovališta. Njena priroda je neverovatno raznovrsna i upravo zbog toga može biti zanimljiva i onima koji ne planiraju klasično letovanje.
Na jednom putovanju možemo uživati na dugim peščanim plažama Mediterana, nekoliko sati kasnije šetati kroz duboki kanjon, a narednog dana stići do planinskog jezera okruženog borovim šumama. Tu su i neobične pećine, vodopadi, vulkanski predeli Kapadokije, visoki planinski vrhovi i nacionalni parkovi koji čuvaju neke od najlepših prirodnih predela zemlje.
Posebno mi je zanimljivo što Turska ima nekoliko potpuno različitih geografskih područja. Mediteranska obala privlači ljubitelje toplog mora i peščanih plaža, Egejska obala poznata je po skrivenim uvalama i borovim šumama, dok sever zemlje, uz Crno more, otkriva sasvim drugačiji svet – zelene planine, vodopade, planinske visoravni i jezera.
U ovom vodiču izdvojila sam mesta koja bih svakako stavila na spisak za istraživanje Turske. Neka se mogu obići tokom letovanja, dok su druga idealna za zasebno putovanje i nekoliko dana provedenih u prirodi.
1. Najlepše plaže Turske – od tirkiznih laguna do beskrajnih peščanih obala
Turska ima obalu na Sredozemnom, Egejskom i Crnom moru, a u severozapadnom delu izlazi i na Mramorno more. Svaka obala ima drugačiji karakter, pa izbor plaže zavisi od toga da li volite sitan pesak, šljunak, skrivene uvale ili velike uređene plaže sa sadržajima za turiste.
Ölüdeniz – čuvena Plava laguna
Ölüdeniz, u blizini Fethiyea, jedno je od najpoznatijih prirodnih mesta u Turskoj. Kada se pogleda fotografija njegove Plave lagune, odmah je jasno zbog čega privlači toliko posetilaca. Ova prirodna laguna poznata je po mirnijoj vodi, svetlom obalnom pojasu i planinama koje je okružuju. Boje mora menjaju se od svetlotirkizne do tamnoplave, zavisno od dubine i svetlosti.
Ovde možete provesti dan na plaži, iznajmiti čamac, uživati u kupanju ili istražiti okolne uvale. Posebna atrakcija je paraglajding sa planine Babadağ. Let iznad Plave lagune pruža jedan od najlepših pogleda na obalu Turske. Za one koji ne žele da lete, i sama vožnja do vidikovaca na planini može biti zanimljiva. U blizini se nalazi i poznata Dolina leptira (Butterfly Valley), do koje se najčešće dolazi brodom iz Ölüdeniza.
Moj savet: Ako boravite u Fethiyeu, odvojite barem jedan ceo dan za Ölüdeniz. Nemojte se zadržati samo na gradskoj plaži, već istraži i okolne vidikovce i zalive.
Patara – beskrajna peščana plaža i dine
Patara se nalazi između Fethiyea i Kalkana i poznata je po jednoj od najdužih peščanih plaža u Turskoj. Njena obala duga je približno 18 kilometara, pa ovde ima dovoljno prostora i za one koji vole uređene delove plaže i za one koji traže mirniji kutak. Posebno su zanimljive peščane dine koje stvaraju gotovo pustinjski pejzaž. Kada se spoje pesak, more i planine u daljini, nastaju zaista neobični prizori.
Patara je važna i zbog prirode. Ovo područje predstavlja stanište morskih kornjača Caretta caretta, koje polažu jaja u pesku. Zbog zaštite ovih životinja postoje posebna pravila za pristup pojedinim delovima plaže, naročito tokom noći i perioda gnežđenja. U blizini se nalaze i ostaci antičkog grada Patara, tako da se kupanje može spojiti sa obilaskom istorijskih znamenitosti.
Zašto bih je preporučila? Zbog duge peščane obale, otvorenog prostora i prirodnog ambijenta. Patara je odličan izbor za putnike koji ne vole previše urbanizovane plaže.
Kaputaş – mala plaža između visokih stena
Kaputaş je jedna od najfotografisanijih plaža na turskoj obali. Nalazi se između Kaša i Kalkana, u malom prirodnom zalivu između visokih stena. Ono što ovu plažu čini posebnom jeste kontrast svetlog šljunka, tirkizne vode i strmih kamenih litica.
Do plaže se silazi stepenicama sa magistralnog puta, pa treba računati na uspon prilikom povratka. Parkiranje uz put je ograničeno, pa je najlakše doći lokalnim minibusom između Kaša i Kalkana, koji staje kod plaže. Plaža nije velika i u sezoni može biti dosta posećena. Za razliku od velikih turističkih zona, ovde nema ogromnih hotelskih kompleksa, već je naglasak na prirodnoj lepoti samog zaliva.
Moj savet: Posetite Kaputaş ujutru, kada je svetlost lepa za fotografisanje, a gužve često manje nego u sredini dana.
İztuzu – plaža morskih kornjača
İztuzu, nedaleko od Dalyana, jedna je od najzanimljivijih prirodnih plaža u Turskoj. Njena posebnost je položaj između slatkovodnog sistema reke Dalyan i slanog Sredozemnog mora. Na jednom delu možete videti rečnu deltu, a sa druge strane otvoreno more.
Plaža je dugačka, peščana i okružena prirodnim predelima. Poznata je i kao važno stanište morskih kornjača Caretta caretta. Zbog zaštite njihovih gnezda, područje ima posebna pravila ponašanja i ograničenja pristupa u određenim periodima.
Do İztuzua može se stići automobilom, ali je posebno zanimljiva vožnja brodom iz Dalyana kroz reku i prirodne kanale. Kada bih birala izlet za ljubitelje prirode, ovo bi sigurno bilo jedno od prvih mesta na mom spisku.
Lara i Konyaaltı – prirodna lepota uz gradski odmor
Antalija ima nekoliko poznatih plaža, a Lara i Konyaaltı predstavljaju dve potpuno različite mogućnosti. Lara je poznata po široj peščanoj obali i velikim hotelskim kompleksima. Idealna je za one koji žele organizovan odmor i uživanje u hotelskim sadržajima.
Konyaaltı se nalazi zapadno od centra Antalije. Plaža je šljunkovita, sa lepim pogledom na planine Taurus. Uz nju se prostire dugačko šetalište, sa restoranima, parkovima i kafićima.
Posebno mi se dopada mogućnost da se kupanje kombinuje sa obilaskom grada, starog jezgra Kaleiçi i vodopada Düden.
Çıralı – mirna plaža okružena zelenilom
Çıralı je malo primorsko mesto koje se nalazi južno od Kemera. Za razliku od velikih letovališta, ovde dominiraju manji pansioni, vrtovi, priroda i mirnija atmosfera. Plaža je dugačka, a iza nje se prostiru zelene površine i planinski predeli. Çıralı je poznat i kao područje u kojem se gnezde morske kornjače.
U neposrednoj blizini nalaze se antički Olympos i prirodni fenomen Yanartaş, gde se iz pukotina u stenama pojavljuju prirodni plamenovi nastali sagorevanjem gasa. Ovo je mesto koje bih preporučila onima koji žele da pobegnu od velikih hotela i provedu nekoliko dana u prirodi.
Plaže Crnog mora – Amasra i Gideros
Kada govorimo o turskim plažama, ne treba zaboraviti ni Crno more. Amasra je primorski grad u provinciji Bartın, poznat po lepom zalivu, malom poluostrvu, staroj tvrđavi i plažama. Ima drugačiju atmosferu od mediteranskih letovališta i zanimljiv je za kombinovanje kupanja, šetnji i lokalne gastronomije.
Posebno bih izdvojila zaliv Gideros, u blizini mesta Cide. Okružen je zelenim šumskim padinama i pruža mnogo mirniji ambijent od velikih turističkih centara. Crnomorska obala je posebno lepa tokom leta, ali treba imati na umu da more može biti nemirnije nego na južnoj obali i da vremenski uslovi brže menjaju planove za kupanje. Više o ovom delu zemlje pročitajte u tekstu Crnomorska obala Turske.
2. Najlepša jezera Turske – prirodni predeli daleko od mora
Turska je poznata po obali, ali njena unutrašnjost krije veliki broj jezera koja se potpuno razlikuju od mediteranskog pejzaža.
Neka su okružena belim mineralnim obalama, druga planinama i šumama, a pojedina su toliko velika da izgledaju kao more.
Jezero Salda – turski raj sa belim obalama
Jezero Salda nalazi se u provinciji Burdur, u jugozapadnom delu Turske. Poznato je po neobično belim obalama i tirkiznoj vodi, zbog čega ga često nazivaju turskim Maldivima. Njegova posebnost su mineralne formacije i svetli sedimenti na obali, koji u kombinaciji sa bojom vode stvaraju veoma neobičan prizor.
Salda je veoma zanimljiva i zbog geoloških karakteristika. Njeni mineralni sastojci i strukture privlače pažnju naučnika, između ostalog i zbog istraživanja koja se bave geologijom Marsa. Ipak, ovo nije klasično jezero za neograničeno kupanje i zabavu. Pojedini delovi obale nalaze se pod posebnim režimom zaštite, pa je važno poštovati oznake i dozvoljene zone. Ako volite fotografisanje i neobične prirodne pejzaže, Salda je destinacija koju vredi posetiti.
Jezero Van – unutrašnje more istočne Turske
Jezero Van nalazi se u istočnoj Turskoj i najveće je jezero u zemlji. Posebno je zanimljivo zbog velike površine, planina koje ga okružuju i neobičnih hemijskih karakteristika vode. Poznato je kao soda jezero, odnosno jezero sa alkalnom i slanom vodom.
Na njegovoj površini nalaze se četiri ostrva, a najpoznatije je Akdamar. Na ostrvu se nalazi istorijska crkva Svetog Krsta, izgrađena u 10. veku, koja danas funkcioniše kao muzej. Do ostrva se stiže brodom iz mesta Gevaş. Sama vožnja pruža prelep pogled na jezero i okolne planine.
Jezero Van nije samo prirodna atrakcija, već i odlična polazna tačka za upoznavanje istočne Anadolije, njenih starih naselja i kulturne baštine.
Jezero Abant – šume, planine i mir
Ako želite potpuno drugačiji odmor od letovanja na moru, Abant je jedno od mesta koje bih stavila na spisak. Nalazi se u provinciji Bolu, na oko 1.350 metara nadmorske visine. Jezero je okruženo četinarskim i listopadnim šumama, a predeli se menjaju u zavisnosti od godišnjeg doba.
U proleće je svežina i zelenilo ono što privlači posetioce, leti je prijatno za šetnje, dok jesen donosi prelepe boje lišća. Zimi se okolni predeli često pretvaraju u pravu snežnu razglednicu. Oko jezera postoje staze za šetnju i vožnju bicikla, a u okolini se nalaze hoteli, bungalovi i mesta za odmor. Abant je odličan izbor za vikend-putovanje ili nekoliko dana u prirodi.
Yedigöller – sedam jezera u zelenom okruženju
Yedigöller, u prevodu Sedam jezera, nalazi se u provinciji Bolu i predstavlja jedan od najlepših šumskih predela Turske. Nacionalni park obuhvata sedam manjih jezera povezanih prirodnim tokovima. Okružena su bukovim, hrastovim, jelovim i borovim šumama.
Posebno je poznat po jesenjim bojama. Crvena, narandžasta i žuta boja lišća u kombinaciji sa mirnom vodom stvaraju pejzaže koji izgledaju kao slike. Ovde se dolazi zbog šetnji, fotografisanja, piknika i uživanja u prirodi.
Ako planirate posetu, izdvojila bih ceo dan. Ne bih žurila od jednog jezera do drugog, jer je upravo šetnja kroz šumu jedan od najlepših delova ovog izleta.
Uzungöl – jezero među planinama Crnog mora
Uzungöl se nalazi u provinciji Trabzon, u severoistočnoj Turskoj. Ovo je jedno od najpoznatijih prirodnih mesta crnomorskog područja. Jezero je okruženo strmim zelenim padinama i planinama, a naselje sa tradicionalnim drvenim kućama i hotelima pruža prepoznatljiv izgled.
U okolini postoje staze za šetnju, vidikovci i mogućnosti za izlete prema planinskim visoravnima. Ono što bih posebno izdvojila jeste atmosfera ranog jutra, kada se magla spušta niz planinske padine i prekriva deo jezera. Tokom letnjih meseci Uzungöl je veoma posećen, pa bih za mirniji doživljaj preporučila dolazak rano ujutru ili van glavnih vikend-termina.
Jezero Eğirdir – miran kutak u unutrašnjosti Turske
Eğirdir se nalazi u provinciji Isparta, u jugozapadnoj Turskoj. Ovo jezero je poznato po velikoj površini, čistim vidicima i planinskim predelima koji ga okružuju. Na obali se nalazi istoimeni gradić, a zanimljiv je i poluostrvski deo sa starim naseljem.
Ovde možete uživati u šetnjama, vožnji bicikla, ribolovu i pojedinim sportovima na vodi. Za razliku od poznatih primorskih destinacija, Eğirdir pruža mirniji odmor i dobru priliku za upoznavanje unutrašnjosti Turske.
Tuz Gölü – veliko slano jezero
Tuz Gölü je jedno od najpoznatijih slanih jezera u Turskoj, smešteno u centralnoj Anadoliji. Tokom sušnih i toplih meseci voda se povlači, a na površini ostaje beli sloj soli. U određenim periodima godine i pod odgovarajućim uslovima mogu se videti i zanimljivi odsjaji neba na plitkoj vodi.
Ovo jezero predstavlja važno stanište za ptice, uključujući flamingose. Tuz Gölü nije destinacija za klasično kupanje, već mesto za fotografisanje i upoznavanje neobičnih prirodnih pejzaža.
3. Kanjoni Turske – avantura među stenama i tirkiznim rekama
Ako volite prirodu i malo avanture, kanjoni Turske mogu biti jedan od najlepših razloga za putovanje van klasičnih turističkih ruta.
Na pojedinim mestima visoke stene gotovo potpuno zaklanjaju sunce, dok ispod njih teku hladne planinske reke. U mnogim kanjonima postoje staze, viseći mostovi, uređene platforme i mogućnosti za rafting.
Saklıkent – jedan od najimpresivnijih kanjona Turske
Saklıkent se nalazi u jugozapadnoj Turskoj, oko 50 kilometara od Fethiyea. Ime u prevodu znači skriveni grad, što sasvim odgovara njegovom izgledu. Kanjon je dug približno 18 kilometara, a njegove stene na pojedinim mestima dosežu oko 300 metara visine.
Kroz uski prolaz protiče hladna planinska voda, a visoki kameni zidovi stvaraju prijatan hlad čak i tokom najtoplijih letnjih dana. Posetioci mogu prošetati uređenim delovima kanjona, preći preko drvenih platformi i, u zavisnosti od uslova, nastaviti kroz vodu prema unutrašnjosti.
Zanimljivo je što je voda veoma hladna, čak i leti, pa je dobro poneti obuću koja može da se pokvasi i ne kliza. Za hodanje kroz vodu na ulazu se iznajmljuju gumene sandale. U okolini se nalaze restorani sa tradicionalnom turskom hranom, gde možete napraviti pauzu nakon šetnje. Saklıkent bih posebno preporučila kao izlet iz Fethiyea, Ölüdeniza ili okolnih mesta.
Kanjon Köprülü – rafting i priroda u okolini Antalije
Kanjon Köprülü nalazi se u provinciji Antalija i predstavlja jedan od najpoznatijih prirodnih parkova u ovom delu Turske. Kanjon je poznat po reci Köprüçay, koja protiče između visokih kamenih stena. Ovo je jedno od najpopularnijih mesta za rafting u zemlji.
Za one koji ne žele adrenalinske aktivnosti, postoje mogućnosti za šetnje, fotografisanje i uživanje u prirodi. Posebnu pažnju privlače stari kameni mostovi iz rimskog perioda, koji se nalaze u okolini kanjona i predstavljaju zanimljiv spoj prirode i istorije.
U ovom području postoje i kampovi, bungalovi i drugi smeštajni kapaciteti. Ako letujete u Alanji, Sideu ili Antaliji, kanjon Köprülü može biti odličan jednodnevni izlet.
Kanjon Tazı – spektakularni vidikovci
Kanjon Tazı nalazi se unutar Nacionalnog parka Köprülü i poznat je po veoma visokim stenama i otvorenim panoramskim pogledima.
Za razliku od Saklıkenta, ovde je glavna atrakcija pogled sa visine. Sa vidikovaca se pruža pogled na duboku dolinu, zelene padine i reku koja protiče kroz kanjon.
Ovo je posebno zanimljivo mesto za fotografisanje, ali treba biti veoma oprezan na ivicama litica. Ne preporučujem približavanje nezaštićenim rubovima zbog fotografije.
Dolina Ihlara – dolina kroz vulkanske stene
Dolina Ihlara nalazi se u centralnoj Turskoj, u oblasti Kapadokije, kod grada Aksaraja. Ovo nije samo običan kanjon, već dugačka zelena dolina kroz koju protiče reka Melendiz. Njene stene nastale su vulkanskim procesima i erozijom, a u pojedinim delovima nalaze se crkve i prostorije uklesane u stene.
Zbog toga je Ihlara zanimljiva i ljubiteljima prirode i onima koji vole istoriju. Staza prolazi uz reku, kroz zelenilo i pored brojnih kamenih formacija. Na pojedinim mestima mogu se obići i stare crkve sa ostacima zidnog slikarstva. Ako posetite Kapadokiju, obavezno razmotrite izlet u ovu dolinu.
Kanjon Ulubey – pogled sa staklene platforme
Kanjon Ulubey nalazi se u provinciji Uşak i predstavlja jedan od najzanimljivijih kanjonskih predela zapadne Turske. Njegova posebnost su duboke doline, strme stene i vidikovci sa kojih se pružaju široke panorame.
Posebno je poznata staklena platforma za posmatranje kanjona. Posetioci mogu stajati na providnoj podlozi i posmatrati dubinu ispod sebe. Ovo je zanimljiva destinacija za ljubitelje fotografisanja i putnike koji žele da upoznaju manje poznate delove Turske.
4. Pećine Turske – podzemni svet stalaktita, stalagmita i jezera
Turska ima veoma bogat podzemni svet. Zahvaljujući krečnjačkim planinama, vulkanskim stenama i različitim geološkim procesima, tokom dugog vremenskog perioda nastale su hiljade pećina.
Neke su uređene za turističke posete, dok su druge dostupne samo uz odgovarajuću opremu i stručnog vodiča.
Za ljubitelje prirodnih fenomena, ovo je još jedan razlog da Tursku istražuju i izvan obale.
Damlataş – poznata pećina u Alanji
Damlataş je jedna od najpoznatijih turističkih pećina u Turskoj. Nalazi se u Alanji, nedaleko od Kleopatrine plaže. Otkrivena je prilikom radova na izgradnji luke, a poznata je po brojnim stalaktitima i stalagmitima koji su nastajali tokom dugog vremenskog perioda.
Unutrašnjost pećine ima karakterističnu vlažnu mikroklimu i relativno stabilnu temperaturu tokom godine. Zbog toga je zanimljiva i kao mesto za predah od letnje vrućine. Ako boravite u Alanji, poseta Damlataş pećini može se jednostavno kombinovati sa obilaskom Kleopatrine plaže i tvrđave.
Pećina Dim – u planinama iznad Alanje
Pećina Dim nalazi se u planinskom području iznad Alanje, u blizini reke Dimçay. Za razliku od Damlataş pećine, koja je veoma blizu gradske plaže, do pećine Dim potrebno je otići izvan centra grada.
Pećina je poznata po velikim podzemnim dvoranama, stalaktitima, stalagmitima i zanimljivim kamenim formacijama. U okolini se nalazi i reka Dimçay, uz koju postoje restorani i mesta za odmor, pa se oba lokaliteta mogu obići tokom istog izleta.
Dupnisa – podzemni svet Trakije
Dupnisa je jedna od najpoznatijih pećina evropskog dela Turske. Nalazi se u provinciji Kırklareli, u šumskom području Trakije. Ovo je veoma zanimljiv prirodni kompleks sa različitim podzemnim prostorima i bogatim pećinskim formacijama.
Posebno je zanimljiva činjenica da pećina ima različite delove sa drugačijim karakteristikama, a pojedini prostori služe kao staništa slepih miševa. Dupnisa je odlična destinacija za one koji istražuju evropski deo Turske, posebno ako putuju prema Istanbulu, Edirneu i granici sa Bugarskom.
Ballıca – pećina neobičnih formacija
Ballıca se nalazi u provinciji Tokat i poznata je po izuzetno zanimljivim mineralnim formacijama. U pećini se mogu videti različiti oblici stalaktita, stalagmita i drugih krečnjačkih struktura.
Posebnost ovog mesta je raznovrsnost unutrašnjih dvorana i oblika koje je priroda stvarala hiljadama godina. Ovo nije destinacija koja se obično nalazi na klasičnim turističkim rutama, pa je posebno zanimljiva onima koji vole da otkrivaju manje poznata mesta.
Cennet i Cehennem – Raj i Pakao
U provinciji Mersin nalaze se dve ogromne prirodne vrtače poznate pod nazivima Cennet i Cehennem, odnosno Raj i Pakao. Ovi neobični geološki oblici nastali su urušavanjem podzemnih prostora.
Cennet je veća i pristupačnija vrtača – do njenog dna, gde se nalazi mala vizantijska crkva Bogorodice, vodi oko 450 kamenih stepenika, dok je Cehennem dublja i strmija, zbog čega joj nije moguće pristupiti na isti način. U okolini se nalaze i pećinski prostori, kao i istorijski ostaci. Ovo je jedna od najneobičnijih prirodnih atrakcija južne Turske i odličan izlet za sve koji borave u oblasti Mersina.
5. Nacionalni parkovi Turske – priroda koju vredi upoznati
Turska ima veliki broj zaštićenih prirodnih područja. Nacionalni parkovi obuhvataju planine, šume, jezera, kanjone, reke i obalne predele.
Neki su poznati po kupanju i rekreaciji, drugi po planinarenju, a pojedini po retkim biljnim i životinjskim vrstama.
Nacionalni park Dilek – Büyük Menderes
Ovaj nacionalni park nalazi se u blizini Kuşadasıja i predstavlja jedno od najlepših prirodnih područja Egejske obale. Dilek poluostrvo poznato je po gustim šumama, planinskim predelima, skrivenim uvalama i čistom moru. U okviru parka nalaze se uređene zone za posetioce, mesta za kupanje, pešačke staze i vidikovci.
Ono što bih posebno izdvojila jeste mogućnost da se tokom jednog dana kombinuju šetnja kroz šumu i kupanje u nekoj od prirodnih uvala. Park je značajan i zbog biodiverziteta, a područje delte Büyük Menderes ima veliku vrednost za ptice i druge životinjske vrste. Ako letujete u Kuşadasıju, ovaj izlet bih svakako preporučila.
Nacionalni park Köprülü
Park je proglašen 1973. godine i obuhvata kanjon reke Köprüçay, kanjon Tazı, borove i kedrove šume i rimske kamene mostove – detaljnije u delu o kanjonima.
Nacionalni park Yedigöller
Sedam šumskih jezera u provinciji Bolu, opisanih u delu o jezerima, zaštićeno je kao nacionalni park. Najlepši je u oktobru, kada bukove šume poprime jesenje boje.
Nacionalni park Kačkar
Visoki vrhovi, glečerska jezera i letnje visoravni iznad Rizea zaštićeni su kao nacionalni park – više o planinama Kačkar u delu o planinama.
Pamukkale – bele travertinske terase
Pamukkale, u prevodu „pamučni zamak“, jedan je od najpoznatijih prirodnih fenomena Turske. Termalna voda bogata kalcijumom hiljadama godina se sliva niz padinu i taloži krečnjak, stvarajući snežnobele terase sa plitkim bazenima tirkizne vode. Iznad terasa nalazi se antički grad Hijerapolis, a u Antičkom bazenu može se plivati u toploj vodi među potopljenim stubovima.
Po terasama se hoda bosi, kako bi se sačuvala površina, pa je dobro doći rano ujutru ili predveče, kada je beli kamen manje vreo i svetlost je najlepša. Pamukkale je dobar jednodnevni izlet sa Egejske obale; o ostalim termalnim mestima pišemo u tekstu Termalni izvori u Turskoj.
Göreme i Kapadokija – prirodni muzej na otvorenom
Kapadokiju ne bih izostavila iz ovog vodiča, iako je mnogi pre svega poznaju po balonima na toplom vazduhu. Vulkanske erupcije, vetar i voda oblikovali su neobične kamene stubove, doline i stene koje danas izgledaju kao pejzaž sa druge planete.
Najpoznatije su takozvani vilinski dimnjaci (Fairy Chimneys), a posebno zanimljive su doline Love Valley, Rose Valley, Devrent i Paşabağ. Pored prirodnih formacija, u stenama su uklesane kuće, crkve, manastiri i čitavi podzemni gradovi. Kapadokija je odlična za planinarenje, vožnju bicikla, jahanje i istraživanje prirode. Posebno su lepi izlasci i zalasci sunca kada stene menjaju boju.
6. Planine Turske – od zelenih vrhova Crnog mora do snežnog Ararata
Turska je veoma planinska zemlja. Planinski lanci protežu se duž severnog i južnog dela zemlje, dok se u istočnoj Anadoliji nalaze visoki vulkanski vrhovi.
Zbog toga je Turska zanimljiva i za planinarenje, zimske sportove i aktivan odmor.
Kaçkar – planine, glečerska jezera i zelene visoravni
Kaçkar planine predstavljaju jedno od najlepših planinskih područja Turske. Nalaze se u crnomorskom regionu, a karakterišu ih visoki vrhovi, planinska jezera, vodopadi, pašnjaci i tradicionalna sela. Posebno su poznate visoravni koje tokom leta postaju veoma posećene zbog prijatnije klime i prirodnih lepota.
Jedna od najpoznatijih oblasti je Ayder Yaylası iznad Rizea, sa zelenim padinama, drvenim kućama, planinskim potocima i termalnim izvorima. Za mene je ovo jedan od najzanimljivijih delova Turske za putnike koji žele da upoznaju potpuno drugačiju stranu zemlje.
Ağrı Dağı – planina Ararat
Planina Ararat, odnosno Ağrı Dağı, nalazi se u istočnoj Turskoj i najviši je vrh zemlje. Poznata je i po biblijskoj tradiciji koja je povezuje sa Nojevom barkom, o čemu pišemo u tekstu Raskrsnica drevnih civilizacija. Ovaj planinski masiv ima poseban značaj za planinare i istraživače, ali uspon nije namenjen neiskusnim turistima.
Za penjanje su potrebni odgovarajuća oprema, vodič i prethodna provera važećih dozvola i lokalnih uslova. I samo posmatranje Ararata iz okolnih predela može biti impresivno iskustvo.
Taurus – planine iznad tirkizne obale
Planinski lanac Taurus proteže se duž velikog dela južne Turske i čini prirodnu pozadinu mnogim poznatim letovalištima. Upravo zahvaljujući ovim planinama, predeli oko Kemera, Antalije i Alanje imaju tako zanimljive kontraste između mora, zelenila i kamenih vrhova.
Ovde se mogu pronaći brojne planinarske rute, kanjoni, pećine i visoravni. Posebno je zanimljivo istraživati područje oko Kemera, gde se planinski pejzaži susreću sa obalom Sredozemnog mora.
Uludağ – planina za zimu i leto
Uludağ se nalazi u blizini Burse i jedno je od najpoznatijih zimskih odmarališta Turske; ostala skijališta opisali smo u tekstu Ski centri u Turskoj. Tokom zime privlači ljubitelje skijanja i snežnih aktivnosti, dok je leti zanimljiv zbog šuma, planinskog vazduha i pešačkih staza. Za one koji borave u Bursi, izlet na Uludağ može biti odličan način da se upozna prirodna strana ovog dela zemlje.
Erciyes – vulkanska planina Kapadokije
Erciyes se nalazi u blizini grada Kajserija i predstavlja jednu od najpoznatijih vulkanskih planina u centralnoj Turskoj. Njegova vulkanska istorija povezana je i sa nastankom neobičnih pejzaža Kapadokije.
Danas je poznat po skijalištu, planinarskim mogućnostima i impresivnom pogledu na okolinu. Ako posećujete Kapadokiju, možete kombinovati obilazak bajkovitih kamenih formacija sa panoramama planine Erciyes.
7. Vodopadi Turske – najlepši prizori vode i zelenila
Pored jezera i kanjona, Turska ima veliki broj zanimljivih vodopada. Neki se nalaze u neposrednoj blizini velikih letovališta, pa su idealni za jednodnevne izlete.
Düden vodopadi – prirodna atrakcija Antalije
Düden vodopadi predstavljaju jednu od najpoznatijih prirodnih atrakcija Antalije. Postoje Gornji i Donji Düden.
Gornji Düden nalazi se u zelenom parku, gde voda protiče kroz kamenite predele i pada u prirodno okruženje sa pećinskim prolazima.
Donji Düden, poznat i kao Karpuzkaldıran, posebno je impresivan jer se voda obrušava sa visoke litice direktno u Sredozemno more. Jedan od najlepših načina da se pogleda Donji Düden jeste sa mora, tokom vožnje brodom duž obale Antalije.
Kurşunlu vodopad – oaza zelenila
Kurşunlu se nalazi u prirodnom parku u provinciji Antalija. Vodopad je okružen gustim zelenilom, a staze prolaze kroz šumski predeo sa malim jezerima i potocima. Posebno je lep tokom proleća, kada ima dosta vode, ali i leti pruža prijatan predah od visokih temperatura. Ovo je odličan izbor za kraći izlet iz Antalije.
Manavgat vodopad – poznata atrakcija kod Sidea
Manavgat vodopad nalazi se nedaleko od istoimenog grada, u blizini popularnog letovališta Side. Za razliku od visokih vodopada koji padaju sa velike stene, Manavgat ima širu vodenu površinu i snažan protok preko niske stene. U okolini se nalaze restorani, mesta za odmor i fotografisanje. Poseta vodopadu može se spojiti sa obilaskom grada Manavgata i okolnih prirodnih predela.
8. Kako organizovati putovanje kroz prirodne lepote Turske?
Turska je velika zemlja i nije realno očekivati da se sve navedene lokacije obiđu tokom jednog letovanja. Zato bih preporučila da se putovanje organizuje prema geografskoj oblasti.
| Ako boravite u… | Šta obići u blizini |
|---|---|
| Antaliji, Alanji ili Sideu | vodopadi Düden, Kurşunlu i Manavgat, pećine Damlataş i Dim, kanjoni Köprülü i Tazı, Çıralı i Yanartaş |
| Fethiyeu ili Marmarisu | Ölüdeniz, Dolina leptira, Saklıkent, Patara, İztuzu kod Dalyana, Kaputaş |
| Kušadasiju | Nacionalni park Dilek – Büyük Menderes, Pamukkale (celodnevni izlet) |
| Mersinu | Cennet i Cehennem, obala i plaže oko Kızkalesija |
| Kapadokiji | doline oko Geremea, dolina Ihlara, planina Erciyes, podzemni gradovi, Tuz Gölü na putu iz Ankare |
| Severnoj Turskoj | Abant i Yedigöller (Bolu), Amasra i Gideros, Uzungöl, planine Kačkar |
| Istočnoj Turskoj | jezero Van i ostrvo Akdamar, planina Ararat – za posebno putovanje |
9. Kada je najbolje vreme za obilazak prirodnih lepota Turske?
Izbor perioda zavisi od destinacije koju želite da posetite.
- Proleće (april–jun): Odličan period za vodopade, nacionalne parkove, kanjone, šume i obilazak istorijskih mesta. U planinama još može biti snega.
- Leto (jul–avgust): Najbolje za plaže, kupanje, planinske visoravni Crnog mora i pojedine kanjone. Za duže pešačenje treba izbegavati najveće vrućine.
- Jesen (septembar–novembar): Odlična za Kapadokiju, jezera, šumske predele i fotografisanje prirode. Posebno je lep Yedigöller.
- Zima (decembar–mart): Idealna za Uludağ, Erciyes i druga skijališta, ali planinski putevi i neke prirodne staze mogu biti zatvoreni ili teže dostupni.
10. Korisni saveti pre obilaska prirodnih atrakcija
Kada planiram obilazak prirodnih predela, ne bih se oslanjala samo na fotografije i informacije o udaljenosti. Važno je proveriti i uslove na terenu.
- Za kanjone ponesite obuću koja ne kliza i može da se pokvasi.
- Za pećine ponesite laganu jaknu, jer unutra može biti znatno hladnije nego napolju.
- Za planinske ture proverite vremensku prognozu, težinu staze i potrebnu opremu.
- Za nacionalne parkove unapred proverite radno vreme, ulaznice i ograničenja pristupa.
- Za zaštićene plaže poštuj pravila koja se odnose na morske kornjače i druga zaštićena područja.
- Za obilazak jezera i udaljenih prirodnih atrakcija razmislite o iznajmljivanju automobila.
Posebno bih naglasila da prirodne lepote treba čuvati. Ne ostavljajte otpad, ne uzimajte kamenje i druge prirodne materijale iz zaštićenih područja i ne uznemiravajte životinje.
Zaključak – Turska je mnogo više od letovanja
Kada pogledamo sve ove predele, postaje jasno da Turska nije samo destinacija za sunčanje i kupanje. Njena priroda pruža mogućnosti za različita putovanja, od opuštenog boravka na plaži do ozbiljnijih planinarskih avantura.
Meni su posebno zanimljivi kontrasti ove zemlje. Na jugu se nalaze tirkizne uvale, dugačke peščane plaže i kanjoni, dok sever otkriva zelene planine, maglovita jezera i tradicionalne visoravni. U centralnom delu zemlje priroda je oblikovala neverovatne vulkanske pejzaže, a istočna Anadolija pruža prizore velikih jezera i visokih planina.
Ako tek birate gde ćete boraviti, pogledajte vodič Gde letovati u Turskoj, a uređene plaže sa sertifikatom kvaliteta izdvojili smo u tekstu Plaže sa plavom zastavom.
Zato bih svakome ko planira letovanje u Turskoj preporučila da bar jedan ili dva dana odvoji za upoznavanje prirodnih lepota okoline. Nekada je upravo izlet do skrivenog zaliva, vodopada ili planinskog jezera ono što putovanje učini posebnim.
Turska je zemlja koju ne treba upoznati samo kroz hotelsku sobu i plažu. Vredi je istraživati, skrenuti sa glavnog puta i otkriti njene prirodne dragulje.
Sva navedena mesta pogledajte i na mapi Turske.
Često postavljana pitanja
Najčešće se izdvajaju Plava laguna u Ölüdenizu, Kaputaş između Kaša i Kalkana, Patara sa 18 kilometara peska i dinama, İztuzu kod Dalyana i Kleopatrina plaža u Alanji.
Kupanje je dozvoljeno samo na označenim zonama. Veći deo obale, uključujući čuvene bele plaže, zaštićen je i na njega se ne sme ulaziti, kako bi se sačuvali osetljivi mineralni sedimenti.
Caretta caretta se gnezdi na plažama İztuzu kod Dalyana, Patara, Çıralı i Belek. Od maja do septembra pristup plažama noću je ograničen, a gnezda su obeležena i ne smeju se dirati.
Najbliži su kanjon Köprülü sa raftingom i kanjon Tazı sa vidikovcima, oko dva sata vožnje od Antalije, a lako se stiže i iz Sidea i Alanje.
Za plaže su najbolji jun i septembar, za vodopade i kanjone proleće, za šume Yedigöllera i Abanta oktobar, a za Uludağ i Erciyes zima.
Da. Po travertinskim terasama hoda se isključivo bosi, kako bi se sačuvala krečnjačka površina. Obuća se nosi u ruci ili rancu.
Ažurirano: novembar 2026. Radno vreme i pravila u nacionalnim parkovima proverite pre posete.
