Obala Alonisosa okružena je nizom malih ostrva, od kojih je većina nenaseljena. Poznata su po netaknutoj prirodi i skrovitim uvalama, a do mnogih se stiže izletničkim brodovima iz luke Patitiri. Peristera, Kira Panagija, Đura, Piperi, Psatura i Skancura najzanimljivija su među njima.

Ono što ovaj arhipelag čini posebnim jeste to što nije samo lep, nego i zaštićen. Sva ova ostrva deo su Nacionalnog morskog parka Alonisos i Severni Sporadi, osnovanog 1992. godine, koji se prostire na oko 2.250 kvadratnih kilometara i važi za najveće zaštićeno morsko područje u Evropi.

Peristera – najbliže ostrvo i podvodni muzej

Peristera je najbliže ostrvce Alonisosu, na njegovoj istočnoj strani, odvojeno uskim moreuzom. Najveće je od okolnih ostrva i ima nekoliko stalnih stanovnika, uglavnom pastira. Ima dve prirodne luke, Peristeri i Vasiliko, a duž obale se nižu peščane uvale pogodne za kupanje i ronjenje. Najomiljenije su plaža Peristera i plaža Kokalias, obe na južnom kraju ostrva. Vide se i ostaci starog zamka.

Brodolom Peristera

Uz zapadnu obalu ostrva leži najznačajniji antički brodolom u ovom delu Egeja. Veliki trgovački brod, dug oko 30 i širok 10 metara, potonuo je oko 425. godine pre nove ere, verovatno zbog nevremena. Prevozio je između tri i četiri hiljade amfora sa vinom iz Mendija u Halkidikiju i sa Peparitosa, današnjeg Skopelosa. Zbog veličine i očuvanosti tereta prozvan je Partenonom brodoloma.

Otkrio ga je 1985. godine lokalni ribar Dimitris Mavrikis, a decenijama je bio dostupan samo arheolozima. Od avgusta 2020. otvoren je za rekreativne ronioce i tako postao prvi podvodni muzej u Grčkoj. Leži na dubini od oko 25 metara, pa je potrebna ronilačka dozvola odgovarajućeg nivoa i obavezna pratnja licenciranog vodiča.

Ako ne ronite, ne morate da propustite prizor: u informativnom centru u Patitiriju postoji obilazak nalazišta putem virtuelne stvarnosti, sa trodimenzionalnom mapom morskog dna.

Kira Panagija – ostrvo manastira

Kira Panagija, poznata i kao Pelagonisi, leži severoistočno od Alonisosa i danas ima desetak stalnih stanovnika. Ime duguje postvizantijskom manastiru Kira Panagija, podignutom na vrhu brda na istočnoj strani ostrva i posvećenom Bogorodici. Manastir pripada Velikoj Lavri sa Svete Gore, pa je ostrvo popularno među vernicima.

Kira Panagija je i deo morskog parka i jedno od utočišta sredozemne medvedice. Do ostrva se stiže brodom iz Patitirija.

Đura – Kiklopova pećina i divlje koze

Đura se nalazi severoistočno od Kira Panagije, a njena najveća atrakcija je Kiklopova pećina. Po predanju, upravo su ovde Odisej i njegovi ljudi oslepeli kiklopa Polifema, Posejdonovog sina, na povratku ka Itaki. Pećina ima upečatljive stalaktitne formacije, a ulazak je moguć isključivo uz vodiča.

Nauka joj daje još jedan značaj: u pećini su pronađeni neolitski nalazi, među najstarijima u Egeju. Đura je i dom retke vrste divlje koze, koja se nigde drugde ne javlja, i niza retkih biljaka. Zajedno sa Piperijem, čini utočište za više od pedeset sredozemnih medvedica.

Psatura – vulkansko ostrvo sa svetionikom

Psatura je vulkansko ostrvce sa prepoznatljivim tamnim stenama, severno od Đure, i jedno od najfotografisanijih na Severnim Sporadima. Na njemu stoji svetionik iz 1895. godine, visok 28,9 metara – među najvišima u celom Egeju.

Plaža Mandrako ima dug pojas peska i plitku, tirkiznu vodu, pa je idealna za opušteno kupanje. Oko obale se naziru ostaci potopljenog drevnog grada, za koji pojedini istraživači veruju da je bio antički Alonisos. Na ostrvu raste i retki morski narcis.

Piperi – srce parka, zabranjeno za posetioce

Piperi leži severoistočno od Alonisosa, blizu Đure. Nenaseljeno je, prekriveno gustom borovom šumom, i predstavlja srž Nacionalnog morskog parka. Utočište je morskim pticama i sredozemnim medvedicama.

Važno: pristup ostrvu je zabranjen bez naučne dozvole, a brodovi ne smeju da mu se približavaju. To nije formalnost – reč je o zoni najstrožije zaštite, u kojoj se životinje razmnožavaju.

Skancura – najjužnije i najtiše

Skancura je najjužnije ostrvce Severnih Sporada, jugoistočno od Alonisosa, površine oko osam kvadratnih kilometara. Delovi njene obale sastoje se od belog mermera. Male izolovane uvale savršene su za kupanje, a potpuna tišina je ono po čemu se pamti.

Ovde su i ostaci drevne osmatračnice i manastir Evangelistrija iz 17. veka, danas napušten. Sačuvan je dnevnik jednog monaha koji opisuje sukob između meštana i manastira, posle kojeg su se monasi vratili u domovinu. Litice Skancure su jedno od najvažnijih gnezdilišta u Egeju za retke ptice, među kojima su Eleonorin soko i sredozemni galeb.

Kako obići mala ostrva

Sva ostrva su nenaseljena ili gotovo nenaseljena i nemaju redovne trajektne linije. Obilaze se izletničkim brodovima iz Patitirija, glavne luke Alonisosa, u okviru celodnevnih tura.

• Klasična tura obično obuhvata Peristeru i Kira Panagiju, uz nekoliko zaustavljanja za kupanje.
• Duže ture idu do Đure i Psature, ali zavise od vremenskih uslova.
• Ronjenje na brodolomu Peristera organizuju ronilački centri na Alonisosu, uz obaveznog vodiča.
• Piperi je zatvoren za sve posetioce bez naučne dozvole.

Ture polaze uglavnom od maja do oktobra, sa najviše polazaka u julu i avgustu. Van sezone se ne organizuju redovno.

Pravila morskog parka

• Ne približavajte se fokama i ne ulazite u pećine u kojima se odmaraju – uznemiravanje ih tera sa legla.
• Sidrenje je dozvoljeno samo na označenim mestima, radi zaštite podvodnih livada posidonije.
• Vadjenje bilo kakvih predmeta sa dna je zabranjeno, a nalazišta se nadziru kamerama.
• Sav otpad se nosi nazad na Alonisos. Ostrva nemaju infrastrukturu.

Alonisos je, uzgred, prvo grčko ostrvo koje je zabranilo plastične kese, još 2015. godine – što dosta govori o odnosu meštana prema ovom moru.

Smeštaj, plaže i znamenitosti Alonisosa

Zašto vredi

Mala ostrva oko Alonisosa nisu destinacija za klasičan odmor. Nema hotela, taverni ni plažnih ležaljki. Ono što nude jeste nešto što je u Grčkoj sve ređe: more bez ijednog broda na vidiku, uvale u kojima nema nikoga i mogućnost da se, uz malo sreće, vidi jedna od najugroženijih morskih životinja na svetu.

Ako planirate boravak u ovom delu Sporada, pogledajte i vodiče kroz Alonisos, Skopelos i Skijatos, kao i pregled Sporadskih ostrva.